وَ ما بَيْنَهُما إِنْ كُنْتُمْ تَعْقِلُونَ »
؟
جواب : قرآن به لغت اعراب و مطابق با اسلوب كلمات و فنون آنان نازل شده است ، و يكى از اسلوبهاى كلمات و فنون آنها اجمال و تفصيل و بسط و ايجاز است . پس يك جا
« رَبُّ الْمَشْرِقَيْنِ وَ رَبُّ الْمَغْرِبَيْنِ »
را ذكر كرد و منظور مشرقها و مغربهاى تابستان و زمستان است كه بيش از هفتصد مشرق و مغرب مىباشد . و در يك جا به صورت ايجاز و اختصار رب المشارق فرموده كه بر مغارب دلالت مىكند كه حذف شده است و ذكر مشارق بهتر از ذكر مغارب بوده چرا كه شرافت بيشترى دارد يا به جهت اينكه طلوع مقدم است بر غروب و يا به خاطر آنكه مشرقها منبع انوار و روشنايىها هستند .
إِنَّا زَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنْيا بِزِينَةٍ الْكَواكِبِ
« 1 » چرا خداوند تنها آسمان دنيا را مزيّن به زينت كواكب دانست درحالىكه آسمان غير از دنيا هم مزين به آنها هستند ؟
جواب : چون ما انسانها فقط آسمان دنيا را مىبينيم آن را ذكر فرمود .
بَلْ عَجِبْتَ
« 2 » سؤال 829 : تعجّب حالت نفسانى است كه عارض بر انسان هنگام برخورد با يك امر بزرگ مىگردد و خداوند منزه از چنين حالات نفسانى است پس چگونه طبق قرائت حضرت على عليه السّلام و ابن مسعود و ابن عباس و فرّاء تعجب به خداوند نسبت داده شده است ؟
جواب : منظور از تعجب استعظام است و در حق خداوند جايز مىباشد چنان كه كيد زنان و انكار كافران نسبت به معجزات پيامبران را عظيم و عجيب شمرده است .
هامش
( 1 ) . سورهء صافات ، آيهء 6 : همانا ما آسمان دنيا را به زينت ستارگان آراستيم .
( 2 ) . سورهء صافات ، آيهء 12 : بلكه تعجب و شگفتى نمودى .