اگر مىفرمود : لا القمر ينبغى لها ان يدركم الشمس به طريق اولى معلوم مىشد كه خورشيد با سرعت كندى كه دارد نمىتواند ماه را با سرعت سيرى كه دارد ادراك كند و اما اينكه فرمود : لا الشمس ينبغى لها ان تدرك القمر امكان دارد كه كسى بگويد : خورشيد نمىتواند قمر را به خاطر كندى سير خود ادراك كند و اما قمر مىتواند به خاطر سرعت سير خود خورشيد را ادراك كند .
وَ آيَةٌ لَهُمْ أَنَّا حَمَلْنا ذُرِّيَّتَهُمْ فِي الْفُلْكِ الْمَشْحُونِ
« 1 » سؤال 820 : چگونه خداوند حمل ذريه اهل مكه و يا ذريه قوم نوح را بر كشتى آيت و نشانهاى براى اهل مكّه قرار داده است درحالىكه ذريه به معناى اولاد است و كسانى كه در كشتى سوار شدند فرزندان نوح عليه السّلام يعنى پدران اهل مكه بودهاند نه پسران اهل مكه ؟
جواب : ذرّيه از اسماء اضداد است كه هم بر پدران و هم بر اولاد اطلاق مىشود بدليل اين آيه شريفه كه مىفرمايد :
« إِنَّ اللَّهَ اصْطَفى آدَمَ وَ نُوحاً وَ آلَ إِبْراهِيمَ وَ آلَ عِمْرانَ عَلَى الْعالَمِينَ ذُرِّيَّةً بَعْضُها مِنْ بَعْضٍ »
كه جمعى را به عنوان ذريه معرفى فرموده درحالىكه برخى از آنها اولاد و برخى از آنها پدران هستند . پس معناى آيه اين است : ما پدران اهل مكّه را بر كشتى سوار كرديم . يا اينكه معنى چنين است : ما فرزندان اهل مكه را بر كشتى سوار كرديم به اين اعتبار كه اينها در پشت پدران خود يعنى حضرت نوح و يارانش بودهاند .
وَ يَقُولُونَ مَتى هذَا الْوَعْدُ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ
« 2 » سؤال 821 : چگونه از قيامت و مجازات به عنوان وعد ياد شده درحالىكه وعد امرى است كه اتفاق افتاده نه امرى كه انتظار وقوع آن مىرود ؟
جواب : معناى اين جملهء « متى انجاز هذا الوعد و صدقه » مىباشد . البته
هامش
( 1 ) . سورهء يس ، آيهء 41 : و نشانهاى بر ايشان است كه نسلشان را در كشتى حمل مىكنيم .
( 2 ) . سورهء يس ، آيهء 48 : و مىگويند اين وعده كى مىآيد اگر راست مىگوييد .