و رأيت زوجك فى الوغى * متقلد اسيفا و رمحا
« 1 »
يا أَيُّهَا النَّاسُ ضُرِبَ مَثَلٌ فَاسْتَمِعُوا لَهُ إِنَّ الَّذِينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ
« 2 » سؤال 658 : مثلى كه زده شده در اين آيه كدام است با توجه به اينكه جمله
« إِنَّ الَّذِينَ . . . »
كلام مستقلى است و مثال نمىباشد ؟
جواب : هر صفت و يا داستان عجيب و يا تحسين برانگيز را مثل مىگويند چنان كه خداى تعالى مىفرمايد :
مَثَلُهُمْ كَمَثَلِ الَّذِي اسْتَوْقَدَ ناراً
« 3 » پس معنى با يك صفت تثبيت مىشود كه عبارت از عجز بتان از آفريدن يك مگس و يا پس گرفتن چيزى است كه مگس از آنان ربوده است . برخى گفتهاند : اين آيه اشاره به اين مثال است كه خداوند مىفرمايد :
مَثَلُ الَّذِينَ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِ اللَّهِ أَوْلِياءَ كَمَثَلِ الْعَنْكَبُوتِ اتَّخَذَتْ بَيْتاً
« 4 » و در اينجا آن را مبهم آورده است بدليل آنكه كافران به قرآن گوش فرا نمىدادند و مىگفتند
لا تَسْمَعُوا لِهذَا الْقُرْآنِ وَ الْغَوْا فِيهِ
« 5 » ولى به ضربالمثها خيلى علاقمند بودند و لذا خداوند لفظ مثل را ذكر فرمود تا آنها را متمايل به شنيدن و گوش قرار دادن به قرآن بنمايد .
وَ ما جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِي الدِّينِ مِنْ حَرَجٍ
« 6 » سؤال 659 : چگونه در دين حرج نيست درحالىكه دست كه مساوى با 5
هامش
( 1 ) . همسرت را در جنگ ديدم كه شمشير و نيزهاش را حايل كرده است .
( 2 ) . سورهء حجّ ، آيهء 73 : اى مردم مثلى زده شد پس به آن گوش دهيد همانا كسانى كه بجز خدا مىخوانيد يعنى « متعلقا رمحا » يا « حاملا رمحا » .
( 3 ) . سورهء بقره ، آيهء 17 : مثلشان ، مثل آن كسى است كه آتشى افروخت .
( 4 ) . سورهء عنكبوت ، آيهء 41 : مثل كسانى كه جز خدا سرپرستانى مىگزينند مانند عنكبوت است كه خانهاى مىگزيند .
( 5 ) . سورهء فصلت ، آيهء 26 : به اين قرآن گوش ندهيد و سخن بيهوده بدان بياميزيد .
( 6 ) . سورهء حجّ ، آيهء 78 : و برايشان در دين هيچ تنگنائى پديد نياورد .