جواب دوّم : اين كلمه
« بِالْحَقِّ »
تاكيد بر تصريح در صفت از باب مبالغه است هر چند كه لازمهء فعل مىباشد نظير همين تاكيد در عكس آن وجود دارد در صفت ناپسند مىفرمايد :
وَ يَقْتُلُونَ الْأَنْبِياءَ بِغَيْرِ حَقٍّ
« 1 »
سورهء حجّ
إِنَّ زَلْزَلَةَ السَّاعَةِ شَيْءٌ عَظِيمٌ
« 2 » سؤال 647 : اين جمله دلالت مىكند كه معدوم نيز شيئى است .
جواب : چنين نيست زيرا مراد آن است كه وقتى كه زلزله تحقق يابد شيئى عظيم خواهد بود نه اينكه اكنون كه اتفاق نيفتاده است شيئى باشد .
مؤيّد اين سخن آن است كه عظيم بعنوان وصف شيئى آمده است و هرگز معدوم به عظمت توصيف نمىشود .
يَوْمَ تَرَوْنَها تَذْهَلُ كُلُّ مُرْضِعَةٍ عَمَّا أَرْضَعَتْ وَ تَضَعُ كُلُّ ذاتِ حَمْلٍ حَمْلَها وَ تَرَى النَّاسَ سُكارى
« 3 » سؤال 648 : چرا در مورد اول
« تَرَوْنَها »
و در مورد دوم
« تَرَى »
فرموده است ؟
جواب : چون رؤيت در مرحله اول متعلق به زلزله هست و لذا همه افراد آن را مىبينند و لذا ترونها فرمود ولى چون رؤيت در مرحله دوم متعلق به نحوهء سكران مردم است پس بايد هر كدام از آنها تكتك نظارهگر مستى ديگرى باشد .
هامش
( 1 ) . سورهء آل عمران ، آيهء 21 : و انبياء را به غير حق مىكشند .
( 2 ) . سورهء حجّ ، آيهء 1 : همانا زلزلهء قيامت حادثهء بزرگى است .
( 3 ) . سورهء حجّ ، آيهء 2 : آنروز كه بينيدش هر شيردهندهاى شيرخوارهاش را از ياد مىبرد و هر آبستنى بار خود را بر زمين بگذارد و مردم را چون مستان ببينى .