سؤال 634 : چگونه مىفرمايد : آيا مردمان كافر كيش نديدهاند كه آسمان و زمين بهم پيوسته بودند ولى ما آنها را از هم جدا كرديم ؟ درحالىكه هرگز چنين چيزى را نديدهاند ؟
جواب : مراد آن است كه آيا از پيشينيان و يا از زبان قرآن نشنيدهاند و نظير آن خطاب به نبى اكرم صلّى اللّه عليه و آله است كه مىفرمايد :
أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يُسَبِّحُ لَهُ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ
« 1 » و باز مىفرمايد :
أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يُزْجِي سَحاباً
« 2 » و نظير آن فراوان است .
وَ جَعَلْنا مِنَ الْماءِ كُلَّ شَيْءٍ حَيٍّ
« 3 » سؤال 635 : چگونه مىفرمايد : ما هر موجود زنده را از آب خلق كردهايم درحالىكه فرشتگان و جنيان موجودات زندهاى هستند كه از آب آفريده نشده بلكه فرشتگان از نور و جنيان از آتش خلق شدهاند چنان كه مىفرمايد :
وَ خَلَقَ الْجَانَّ مِنْ مارِجٍ مِنْ نارٍ
« 4 » و همچنين آدم عليه السّلام نيز از خاك و ناقهء صالح از سنگ خلق شدهاند .
جواب : مراد برخى از موجودات يعنى حيوانات هستند چنان كه مىفرمايد :
وَ أُوتِيَتْ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ
« 5 » و باز مىفرمايد :
وَ جاءَهُمُ الْمَوْجُ مِنْ كُلِّ مَكانٍ
« 6 » و نظير اين گونه تعبيرات فراوان است .
جواب دوّم : تمام موجودات از آب خلق شدهاند ولى برخى به واسطه و برخى بىواسطه و لذا گفته شده كه : خداوند فرشتگان را از نسيمى
هامش
( 1 ) . سورهء نور ، آيهء 41 : آيا نمىبينى كه هركس در زمين و آسمانهاست براى خدا تسبيح مىكنيد .
( 2 ) . سورهء نور ، آيهء 43 : آيا نديدهاى كه خدا ابرهايى را به آهستگى مىراند .
( 3 ) . سورهء انبياء ، آيهء 30 : و هر چيز زندهاى را از آب پديد آورديم .
( 4 ) . سورهء الرحمن ، آيهء 15 : و جنّ را از شعلهاى بىدور خلق كرد .
( 5 ) . سورهء نمل ، آيهء 23 : و از هر نعمتى به او داده شده است .
( 6 ) . سورهء يونس ، آيهء 22 : و موج از هر سو به آنان ريزد .