مىفرمايد : « سبقت رحمتى غضبى » « 1 » اشكال اين سخن آن است كه اين كلمات مخصوص امّت اسلامى نيست ، پس چرا بسوى امتهاى غير اسلامى با وجود سبقت رحمت بر غضب عذاب استيصال نازل گرديد ؟
برخى گفتهاند آن كلمات عبارتند از سخن خدا به پيامبر صلّى اللّه عليه و آله كه فرمود :
وَ ما كانَ اللَّهُ لِيُعَذِّبَهُمْ وَ أَنْتَ فِيهِمْ
« 2 » برخى گفتهاند : اين سخن خدا به پيامبر صلّى اللّه عليه و آله است كه فرمود :
وَ ما أَرْسَلْناكَ إِلَّا رَحْمَةً لِلْعالَمِينَ
« 3 » يعنى تو را براى عالميان از امت خودت فرستاديم تا در مورد آنها عذاب به تأخير بيفتد .
برخى گفتهاند : در آيه تقديم و تأخيرى وجود دارد و اصل آن چنين است :
وَ لَوْ لا كَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِنْ رَبِّكَ لَكانَ لِزاماً وَ أَجَلٌ مُسَمًّى
« 4 » و اين اجل همان اجلى است كه خداوند تقدير كرده كه عالم و اهل آن تا پايان عمر خويش باقى بمانند كه اگر چنين اجلى نبود عذاب براى اين امت مانند امم گذشته لازم مىگرديد .
فَسَتَعْلَمُونَ مَنْ أَصْحابُ الصِّراطِ السَّوِيِّ وَ مَنِ اهْتَدى
« 5 » سؤال 627 : اصحاب صراط مستقيم همان هدايتيافتگانند ، پس چرا در اين آيه تكرار پيش آمده است ؟
جواب : مراد از اصحاب صراط مستقيم سالكان صراط مستقيم هستند كه بر آن سير مىكنند ولى مراد از هدايتيافتگان كسانى هستند كه به مقصد و منزل رسيدهاند .
هامش
( 1 ) . رحمتم بر غضبم سبقت گرفت .
( 2 ) . سورهء انفال ، آيهء 33 : تا آنگاه كه تو در ميان آنان هستى خدا عذابشان نكند .
( 3 ) . سورهء انبياء ، آيهء 107 : و ما تو را نفرستاديم مگر رحمتى براى جهانيان .
( 4 ) . اگر نبود سخنى كه پروردگارت بپيش از اين گفته و اگر نبود اجل معيّن عذاب آنها حتمى بود .
( 5 ) . سورهء طه ، آيهء 135 : پس خواهيد دانست چه كسى اصحاب صراط مستقيم است و چه كسى هدايت يافته است .