سؤال 625 : معناى اين آيه آن است كه : كسى كه از موعظه الهى يا از قرآن روگردان باشد و به آن ايمان نياورد و تابع آن نباشد داراى زندگى سخت و ناگوارى خواهد بود چگونه چنين است درحالىكه مىبينيم كه كافران و اعراضكنندگان از ايمان و قرآن در بهترين و راحتترين و آسودهترين زندگى هستند ؟
جواب : ابن عباس گفته است : مراد از اين زندگى سخت و ناگوار زندگى معصيتآميز است گرچه با راحتى و رفاه توأم باشد و از حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله روايت شده كه منظور عذاب قبر است .
جواب دوّم : مراد از زندگى سخت ، دوران جهنم در آخرت است .
جواب سوّم : مراد از زندگى سخت همين زندگى دنيايى توأم با حرص شديد نسبت به دنيا و ماديات است و اين آيه در مقابل آيه سوره نحل است كه مىفرمايد :
مَنْ عَمِلَ صالِحاً مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثى وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيِيَنَّهُ حَياةً طَيِّبَةً
« 1 » پس هرچه كه در مورد حيات طيبه گفته شد عكس آن دربارهء زندگى سخت و ناگوار گفته مىشود .
وَ لَوْ لا كَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِنْ رَبِّكَ لَكانَ لِزاماً
« 2 » سؤال 626 : چه كلماتى از جانب خداوند سبقت گرفته كه مانع از آمدن عذاب استيصال بسوى اين امت است ؟
برخى گفتهاند : آن كلمات عبارتند از اين سخن خداى تعالى كه
هامش
( 1 ) . سورهء نحل ، آيهء 98 : هر زن و مردى كه كارى نيكو كند اگر ايمان آورده باشد زندگى خوش و پاكيزهاى به او خواهيم داد .
( 2 ) . سورهء طه ، آيهء 129 : اگر نبود سخنى كه پروردگارت پيش از اين گفته و زمان را معين كرده عذابشان در اين جهان حتمى بود .