واقعى دارند كه سودى و لذتى ببرند .
جواب دوّم : نه مرگ دائمى دارند و نه حيات دائمى بلكه از شدت عذاب مىميرند و دوباره زنده مىشوند تا عذاب بكشند . هر روز از روزهاى دنيا 70 مرتبه مىميرند و زنده مىشوند .
لا تَخافُ دَرَكاً وَ لا تَخْشى
« 1 » سؤال 623 : خوف و خشيت به يك معنايند . پس چرا هر دو ذكر شدهاند ؟
جواب : منظور آن است كه : اى موسى از ادراك و دستگير شدن توسط فرعونيان نمىترسى و از غرق شدن در دريا هم هراسى ندارى . و چون مفعول يكى نيست يعنى دستگيرى و غرق پس به دو فعل نياز بود و امّا تغيير خوف به خشيت براى رعايت فصاحت و بلاغت است .
وَ لَقَدْ عَهِدْنا إِلى آدَمَ مِنْ قَبْلُ فَنَسِيَ
« 2 » سؤال 624 : اگر حضرت آدم عليه السّلام فراموش كرد عهد خود با خدا را و از درخت خورد . پس چرا به عصيان و غوايت توصيف شده است ؟ و چرا از بهشت رانده شد ؟
جواب : ( نسيان ) به معناى ( ترك ) است ، چنان كه مىفرمايد : انا نسيناكم يعنى شما را در ميان انواع عذاب رها كرديم . چگونه مىتواند نسيان به معناى فراموشى باشد درحالىكه بين او و شيطان مذاكرات گوناگونى صورت گرفته است كه چرا نبايد از درخت ممنوع بخورد و براى او قسم ياد كرده است كه من خيرخواه تو هستم .
هامش
( 1 ) . طه ، آيهء 77 : تو نمىترسى از دستگير شدن و هراسان نيستى .
( 2 ) . طه ، آيهء 115 : ما از قبل با آدم عهدى بستيم . پس او فراموش كرد .