سؤال 35 : چگونه ظالمين يهود و نصارى مىتوانند بر مؤمنان حجّت داشته باشند كه در اين آيه مطرح شده است ؟
جواب : معناى آيه اين است كه آنان حجّتى بر مؤمنان ندارند مگر آنكه بخواهند از راه ظلم و باطل وارد شوند . مثل اينكه كسى به همكار خود بگويد : تو نزد من حقى ندارى مگر اينكه به ظلم و باطل متوسل شوى .
برخى گفتهاند : الّا در اينجا به معناى واو است پس
إِلَّا الَّذِينَ ظَلَمُوا
به معنى و الذين ظلموا مىباشد . يعنى : نه يهود و نصارى و نه ظالمان بر مؤمنان حجت ندارند .
چنان كه خداى تعالى مىفرمايد :
إِنِّي لا يَخافُ لَدَيَّ الْمُرْسَلُونَ إِلَّا مَنْ ظَلَمَ
« 1 » برخى گفتهاند : الا به معناى لكن است و حجت آنان اين است كه وقتى كه پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله به سمت بيت المقدس نماز خواند مىگفتند : محمد نمىدانست كه قبله از كدام طرف است و ما بوديم كه او را هدايت كرديم و بازمىگفتند : محمّد در دين با ما مخالف است ولى در قبله تابع ماست ولى وقتى كه به سمت كعبه نماز خواند اين حجّت قطع شد . ولى دوباره چنين گفتند : چرا از بيت المقدس رو برگرداند ؟ اگر نماز به سوى بيت المقدس باطل است ، چرا مدتى به اين سمت نماز خواندهاى و اگر حق و صحيح است ، پس اكنون به قبلهء باطل روى آوردهاى و از حق رو گرداندهاى . اينان همان ظالمان از يهود و نصارى بودند كه چنين مىگفتند .
برخى گفتهاند : مراد آنان از اين سخن اين بوده كه : محمّد صلّى اللّه عليه و آله قبلهء ما را بخاطر تمايل به قوم و حبّ به وطن خودش ترك كرده است .
برخى گفتهاند : مراد از اين ظالمان مشركين هستند كه مىگفتند : محمّد صلّى اللّه عليه و آله
هامش
( 1 ) . سورهء نمل ، آيهء 10 : نزد من رسولان نمىترسند مگر ظلمپيشهگان ( يعنى : ظلمپيشهگان )