بالاتر از آنها تا مىرسد به انبياء عليه السّلام در گرفتارى به سر مىبرده و مىبرند چگونه حيات آنها را « حيات طيبه » مىنامد ؟
جواب : مراد از حيات طيبه حيات به قناعت است . برخى گفتهاند : رزق حلال است . برخى گفتهاند : روزى روز به روز است . برخى گفتهاند : توفيق طاعت است برخى گفتهاند : شيرينى و حلاوت طاعات است . برخى گفتهاند :
رضاء به قضا است برخى گفتهاند : حيات در قبر است چنان كه مىفرمايد :
وَ لا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْواتاً بَلْ أَحْياءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ
« 1 » برخى گفتهاند :
حيات در آخرت است كه زندگى حقيقى است چرا كه پس از آن مرگى وجود ندارد و نعمت ابدى نصيب انسان مؤمن مىشود ( ولى ظاهرا مراد حيات دنيوى است چرا كه مىفرمايد :
وَ لَنَجْزِيَنَّهُمْ أَجْرَهُمْ
« 2 » و
فَآتاهُمُ اللَّهُ ثَوابَ الدُّنْيا وَ حُسْنَ ثَوابِ الْآخِرَةِ )
« 3 »
يَوْمَ تَأْتِي كُلُّ نَفْسٍ تُجادِلُ عَنْ نَفْسِها
« 4 » سؤال 547 : چرا نفس به نفس اضافه شده است درحالىكه نفس داراى نفس ديگرى نيست ؟
جواب : نفس اسم روح و جوهر قائم به ذات متعلق به جسم و تدبيركنندهء آن است . برخى گفتهاند : اسم براى همه وجود انسان است چرا كه مىفرمايد :
كُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ الْمَوْتِ
« 5 » و باز مىفرمايد :
وَ كَتَبْنا عَلَيْهِمْ فِيها أَنَّ النَّفْسَ
هامش
( 1 ) . سورهء آل عمران ، آيهء 169 : و نپنداريد كسانى كه در راه خدا كشته شدند مردهاند بلكه زندهاند و در پيشگاه پروردگارشان روزى مىخورند .
( 2 ) . سورهء نحل ، آيهء 97 : و به آنان پاداش آنها را خواهيم داد .
( 3 ) . سورهء آل عمران ، آيهء 148 : پس خداوند ثواب دنيا را به آنان داد و پاداش نيك آخرت را .
( 4 ) . سورهء نحل ، آيهء 111 : روزى كه بيايد هركس به دفاع از خويش به مجادله پردازد .
( 5 ) . سورهء آل عمران ، آيهء 185 : هركس چشنده مرگ است .