به صورت استنباط بدست نمىآيد مثل عدد ركعتهاى نماز و مدت سفر و مسح پا و سر و حيض و مقدار حد شراب و نصاب دزدى و امثال اينها كه بسيار فراوانند پس چگونه مىفرمايد : تمامى امور دينى در قرآن تبيين شده است ؟
جواب : قرآن مبيّن احكام دينى است چرا كه به برخى از آنها تصريح نموده و برخى را به سنّت واگذار كرده و فرمود « 1 »
وَ ما آتاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَ ما نَهاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا
و باز مىفرمايد :
وَ ما يَنْطِقُ عَنِ الْهَوى
« 2 » و به اجماع نيز واگذار كرد و فرمود .
وَ يَتَّبِعْ غَيْرَ سَبِيلِ الْمُؤْمِنِينَ
« 3 » و به قياس « 4 » نيز واگذار كرده و فرمود :
فَاعْتَبِرُوا يا أُولِي الْأَبْصارِ
« 5 » و اعتبار همان نظر و انديشه و استدلال است پس اين راههاى چهارگانه منابع استنباط و استخراج احكام شرعى مىباشند و همه اينها در قرآن ذكر شدهاند . پس قرآن مىتواند تبيان و روشنكننده همه چيز باشد .
وَ لا تَتَّخِذُوا أَيْمانَكُمْ دَخَلًا بَيْنَكُمْ فَتَزِلَّ قَدَمٌ بَعْدَ ثُبُوتِها
« 6 » سؤال 544 : چرا قدم را در اين آيه مفرد و نكره ذكر فرمود درحالىكه در مقابل ايمان مناسبت بيشترى داشت كه القدم يا الاقدام بگويد ؟
هامش
( 1 ) . سورهء حشر ، آيهء 7 : هر چه پيامبر به شما را بستانيد و از هر چه شما را منع كرد اجتناب كنيد .
( 2 ) . سورهء نجم ، آيهء 3 : و سخن از روى هوى نمىگويد .
( 3 ) . سورهء نساء ، آيهء 115 : و پيروى مىكند از راه مؤمنان .
( 4 ) . قياس از منابع اجتهاد اهل سنت است و شيعه چهار راه دارد ؛ الف : كتاب ب : سنت ج : اجماع د : عقل و چون برگشت اجماع به سنت است در حقيقت شيعيان به سه منبع رجوع مىكنند . و اما قياس بر دو گونه است 1 - مستنبط العلة 2 - منصوص العلة كه قياس مستنبط العلة حجت نيست . اين بحث در اصول مطرح شده است . ( مترجم )
( 5 ) . سورهء حشر ، آيهء 2 : اى صاحبان بصيرت عبرت گيريد .
( 6 ) . سورهء نحل ، آيهء 94 : سوگندهاى خود را بين خود نيرنگ نگيرند تا قدمى را كه استوار ساختهايد بلغزد .