ندارند و لذا براى بيان فرق با امواتى كه پس از مرگ زنده مىشوند اين قيد « غير احياء » را ذكر فرمود پس گويا فرموده است « اموات فى الحال غير احياء فى المآل » « 1 » جواب دوّم : اين « غير احياء » وصف بتها نيست بلكه وصف بندگان آنها يعنى بتپرستان است و معنا چنين مىشود و « عبّادها غير احياء القلوب » « 2 » جواب سوّم : براى اين فرمود « غير احياء » تا مردم بدانند كه بتها در حال حاضر مردهاند نه اينكه آنها در آينده خواهند مرد . چنان كه مىفرمايد :
إِنَّكَ مَيِّتٌ وَ إِنَّهُمْ مَيِّتُونَ
« 3 »
وَ ما يَشْعُرُونَ أَيَّانَ يُبْعَثُونَ
« 4 » سؤال 524 : چگونه بتها و بتپرستان را به اين عيب متصف فرمود كه از قيامت خبر ندارند درحالىكه مؤمنان و موحدان نيز خبر ندارند ؟
جواب : معنا چنين است : بتها نمىدانند كه چه وقت پرستندگان آنها مبعوث و محشور خواهند شد . پس چگونه خدايانى هستند كه نسبت به حال بندگان خويش جاهل و ناآگاهند ؟ يا اينكه معنا چنين است : بتپرستان اجمالا و تفصيلا نمىدانند كه چه وقت محشور مىشوند چرا كه قيامت را انكار مىكنند به خلاف موحدان كه وقت حشر خود را بطور اجمال مىدانند كه روز قيامت است هرچند كه بطور تفصيل از آن آگاهى ندارند .
وَ إِذا قِيلَ لَهُمْ ما ذا أَنْزَلَ رَبُّكُمْ قالُوا أَساطِيرُ الْأَوَّلِينَ
« 5 »
Footnote
( 1 ) . نه زندهاند در زمان حال و مردگانند در آينده .
( 2 ) . بتپرستان قلبهاى زنده ندارند .
( 3 ) . سورهء زمر ، آيهء 30 : تو مىميرى و آنها نيز مىميرند .
( 4 ) . سورهء نحل ، آيهء 21 : و ندانند كه چه وقت آنها را دوباره زنده مىكنند .
( 5 ) . سورهء نحل ، آيهء 24 : و چون به آنها گفته شود : پروردگارتان چه چيز نازل كرده است گويند . افسانهاى