پس چطور مىفرمايد كسى نجات نمىدهد مگر آنكه بر او رحم شود ؟
جواب : عاصم در اينجا به معناى معصوم است چنان كه دافق در آيه
مِنْ ماءٍ دافِقٍ
« 1 » به معناى مدفوق است يا راضيه در آيه
فِي عِيشَةٍ راضِيَةٍ
« 2 » به معناى مرضيه مىباشد و عرب نيز مىگويد « سرّ كاتم » و منظورش سرّ مكتوم است .
جواب دوّم : « من رحم » به معناى « الراحم » است . پس معنا اين است : « لا عاصم اليوم الا الراحم و هو الله تعالى » يعنى هيچكس پناه نمىدهد مگر خداوند كه راحم است .
جواب سوّم : معناى آيه اين است :
لا عاصِمَ الْيَوْمَ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ إِلَّا مَنْ رَحِمَ
حفظ كنندهاى جز مكان مؤمنان مورد ترحّم يعنى كشتى وجود ندارد و اين وجه مناسبت با آيه قبل دارد كه مىفرمايد :
وَ قالَ ارْكَبُوا فِيها بِسْمِ اللَّهِ مَجْراها وَ مُرْساها إِنَّ رَبِّي لَغَفُورٌ رَحِيمٌ
« 3 » چون فرزند نوح عليه السّلام وقتى كه كوه را عاصم و پناهدهنده خود معرفى كرد حضرت نوح عليه السّلام اين جمله را در ردّ پندار او فرمود و او را راهنمائى كرد كه جز خداوند كسى نگهبان نيست ، يا جز مكانى كه خداوند دستور پناهندگى به آن را داده يعنى كشتى مكان محفوظى وجود ندارد .
وَ قِيلَ يا أَرْضُ ابْلَعِي ماءَكِ وَ يا سَماءُ أَقْلِعِي
« 4 » سؤال 436 : چگونه ممكن است كه آسمان و زمين كه داراى تعقل نيستند مأموريت پيدا كنند درحالىكه امر و نهى اختصاص به موجود با عقل و فهم
هامش
( 1 ) . سورهء طارق ، آيهء 6 : از آبى جهنده
( 2 ) . سورهء قارعه ، آيهء 7 : زندگانى خوش
( 3 ) . سورهء هود ، آيهء 41 : و گفت در آن سوار شويد بنام خدا هم روان شود و هم به ساحل رسد همانا پروردگار من آمرزنده و مهربان است .
( 4 ) . سورهء هود ، آيهء 44 : و به زمين خطاب شد كه فورا آب را فروبر و به آسمان امر شد كه باران را قطع كن .