سؤال 439 : چرا نفرمود « أشهد اللّه و اشهدكم » « 1 » تا دو جمله متناسب با هم گردند ؟
جواب : چون گواه گرفتن آنان جز بىتوجّهى و بىاعتنايى نسبت به آنان چيز ديگرى نيست ، زيرا آنها شايستگى براى گواهى دادن نداشتند . پس از نقطه اول عدول كرد و به صورت تعاون ذكر نمود چنان كه انسان به دوست خود وقتى كه با تساهل با او برخورد مىكند مىگويد : اشهد انّى لاحبّك ( گواه باش كه تو را دوست مىدارم )
فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقَدْ أَبْلَغْتُكُمْ ما أُرْسِلْتُ بِهِ إِلَيْكُمْ
« 2 » سؤال 440 : در اين آيه شريفه تولّى ( اعراض ) شرط و ابلاغ جزاء قرار داده شده است درحالىكه ابلاغ بايد قبل از تولى باشد ؟
جواب : ابلاغ جواب و جزاى تولّى نيست بلكه جزاى آن يك جملهء محذوف به اين عبارت است : « فان تولّوا لم اعاتب على تفريط فى الابلاغ او تقصير فيه » « 3 » و جمله
« فَقَدْ أَبْلَغْتُكُمْ »
دلالت بر حذف جزاء مىكند .
جواب دوّم : مقاتل گفته است تقدير چنين است فان تولّوا فقل لهم قد ابلغتكم « 4 »
وَ لَمَّا جاءَ أَمْرُنا نَجَّيْنا هُوداً وَ الَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ بِرَحْمَةٍ مِنَّا وَ نَجَّيْناهُمْ مِنْ عَذابٍ غَلِيظٍ
« 5 »
هامش
( 1 ) . خدا و شما را شاهد مىگيرم .
( 2 ) . سورهء هود ، آيهء 57 : پس اگر اعراض گرديد پس همانا به شما آنچه را كه مأموريت رسالت آن را دارم ابلاغ مىنمايم .
( 3 ) . اگر شما اعراض كنيد من سرزنش نمىشوم كه چرا در ابلاغ تفريط و كوتاهى و تقصير ورزيدهام .
( 4 ) . اگر آنها اعراض كردند پس به آنها بگو كه من ابلاغ كردم به شما . . . .
( 5 ) . سورهء هود ، آيهء 58 : وقتى كه امرنا آمد هود و مؤمنان همراه او را با رحمت خود نجات داديم و آنها