استعمال مىشوند و اگر خداوند آن دو را بسوى كسى سرازير كند كسى نمىتواند آنها را بر طرف سازد پس كلام را به صورت ايجاز و اختصار آورده و فقط مسّ را در يك مورد استعمال نموده و ارادهء ديگرى را نيز كرد تا مذكور دلالت بر غير مذكور بنمايد . علاوه بر اينكه در سورهء انعام كلمه مسّ را در هر دو مورد استعمال كرد ولى اينجا از لفظ مسّ كه در سورهء انعام ذكر شد عدول كرده و لفظ اراده را آورد به آن دليل است كه در اينجا جزاء چنين است كه
فَلا رَادَّ لِفَضْلِهِ
« 1 » و ردّ در موردى است كه هنوز واقع نشده درحالىكه مسّ در مورد چيزى است كه واقع شده است و لذا آنجا فرمود :
وَ إِنْ يَمْسَسْكَ اللَّهُ بِضُرٍّ فَلا كاشِفَ لَهُ إِلَّا هُوَ وَ إِنْ يَمْسَسْكَ بِخَيْرٍ فَهُوَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ
« 2 » و معنا چنين است كه : اگر بخواهد آن خير را استمرار مىبخشد و اگر بخواهد آن را زائل مىسازد . پس استمرار و افزايش آن را نبايد جز از خداوند تعالى خواستار گرديد .
سورهء هود
وَ أَنِ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ يُمَتِّعْكُمْ مَتاعاً حَسَناً إِلى أَجَلٍ مُسَمًّى
« 3 » سؤال 426 : با اينكه توبه مقدم بر استغفار است چرا در اينجا پس از آن ذكر گرديده است ؟
جواب : مقاتل مىگويد : مراد از استغفار طلب آمرزش از شرك و منظور از توبه رجوع به طاعت است و چنين استغفارى مقدم بر چنان توبهاى است .
هامش
( 1 ) . سورهء يونس ، آيهء 107 : پس منع كنندهاى براى فضل او نيست .
( 2 ) . سورهء انعام ، آيهء 17 : و اگر خدا بر تو خيرى خواهد پس او بر هر چيز تواناست .
( 3 ) . سورهء هود ، آيهء 3 : كه از گناهان آمرزش از خدا طلبيد و بدرگاه او توبه و انابه كنيد كه شما را اجل معين و هنگام مرگ و بهره نيكو بخشد .