سورهء انعام
وَ جَعَلَ الظُّلُماتِ وَ النُّورَ
« 1 » سؤال 264 : به چه دليل ظلمت را در اين آيه به صورت جمع ( ظلمات ) ولى نور را به صورت مفرد ذكر فرموده است ؟
جواب : چون ظلمت را قبل از آن به صورت جمع ذكر فرمود نيازى به جمع نور نبود چنان كه با وجود سماوات ( جمع سماء ) به جمع ارض نيازى نيست كه فرمود :
« الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ »
« 2 » جواب دوّم : ظلمت اسم است ولى نور مصدر چنان كه مفضل گفته است و مصادر به صورت جمع ذكر نمىشوند .
يَعْلَمُ سِرَّكُمْ وَ جَهْرَكُمْ
« 3 » سؤال 265 : بعد از ذكر سرّ چه فايدهاى در ذكر جهر است چرا كه اگر كسى عالم به سرّ باشد بدون ترديد عالم به جهر نيز خواهد بود ؟
جواب : اين ذكر در بعضى صورتها به خاطر مقابله است . چنان كه مىفرمايد :
« فَمَنْ تَعَجَّلَ فِي يَوْمَيْنِ فَلا إِثْمَ عَلَيْهِ وَ مَنْ تَأَخَّرَ فَلا إِثْمَ عَلَيْهِ »
« 4 » ( يعنى گاهى وقتى كه طرف مقابل ذكر مىشود طرف ديگر نيز ذكر مىگردد كه نوعى فصاحت و بلاغت در كلام است . مثل اين آيه كه در مورد حج است كه در صورت ذكر فلا اثم در رابطه با ترك مقدارى از رمى به جهت عجله معلوم
هامش
( 1 ) . سورهء انعام ، آيهء 1 : و ظلمتها و نور را قرار داد .
( 2 ) . سورهء انعام ، آيهء 1 : ستايش براى خدائيست كه آسمانها و زمين را خلق نمود .
( 3 ) . سورهء انعام ، آيهء 3 : خداوند پنهان و آشكار شما را مىداند .
( 4 ) . سورهء بقره ، آيهء 203 : هركس كه در دو روز تعجيل كند گناهى نكرده و هركس تأخير كند گناهى نكرده است .