منكر ندارد ؟ ( درحالىكه اين دو واجب هستند ) جواب : معناى « انفسكم » اهل دين و همكيشان است چنان كه مىفرمايد :
« وَ لا تَقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ »
« 1 » يعنى همكيشان خود را نكشيد . برخى گفتهاند : مراد آخر الزمان ( مانند زمان ما ) و هنگام ظهور فساد زمانه است كه امر به معروف و نهى از منكر ممكن نيست .
يَوْمَ يَجْمَعُ اللَّهُ الرُّسُلَ فَيَقُولُ ما ذا أُجِبْتُمْ قالُوا لا عِلْمَ لَنا
« 2 » سؤال 255 : چگونه پيامبران در پاسخ سؤال خداوند مىگويند : نمىدانيم درحالىكه آنها آگاه به جواب هستند ؟
جواب : اين پاسخ از روى وحشت و سرگردانى است كه عقول آنها از صداى جهنم متحير گرديده است . نعوذ باللّه تعالى منها . چنين حالتى نه مفيد علم است و نه اثبات آن .
جواب دوّم : اين پاسخ از سوى آنها به گونهاى شكايت از قوم خويش و اظهار التجاء به خداوند تعالى در مورد انتقام از آنهاست گويا چنين مىگويند « تو آگاهترى به آنچه كه آنها جواب به ما دادهاند از تصديق و كذب » جواب سوّم : ما به حقيقت پاسخ آنها آگاه نيستيم چون ما به ظاهر آن آگاه هستيم و تو هم به ظاهر و هم به واقع آن . و جملات بعد اين مطلب را تأييد مىكند .
هَلْ يَسْتَطِيعُ رَبُّكَ أَنْ يُنَزِّلَ عَلَيْنا مائِدَةً مِنَ السَّماءِ
« 3 »
هامش
( 1 ) . سورهء نساء ، آيهء 29 : و خودتان را نكشيد .
( 2 ) . سورهء مائده ، آيهء 109 : از آن روز بترسيد كه خداوند پيامبران را جمع مىكند و به آنها مىفرمايد : مردم در برابر دعوت شما چه پاسخى دادند ؟ آنها مىگويند : نمىدانيم . . .
( 3 ) . سورهء مائده ، آيهء 112 : آيا پروردگار تو مىتواند كه بر ما نازل كند از آسمان مائدهاى .