جواب : مراد ضعف كيد شيطان در برابر نصرت الهى و حفظ اولياء مخلص اوست چنان كه فرمود :
إِنَّ عِبادِي لَيْسَ لَكَ عَلَيْهِمْ سُلْطانٌ
« 1 » ولى بزرگى كيد زنان در مقابل كيد مردان است .
جواب دوّم : گويندهء
إِنَّ كَيْدَكُنَّ عَظِيمٌ
عزيز مصر است نه خداى سبحان پس تعارض و منافاتى در كار نيست . « 2 »
وَ إِنْ تُصِبْهُمْ حَسَنَةٌ يَقُولُوا هذِهِ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَ إِنْ تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ يَقُولُوا هذِهِ مِنْ عِنْدِكَ
« 3 » سؤال 169 : چرا خداوند مشركان و منافقان را به خاطر اين سخن مذمت كرده است و فرموده :
قُلْ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ
« 4 » درحالىكه در آيهء بعد از آن مىفرمايد :
ما أَصابَكَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اللَّهِ وَ ما أَصابَكَ مِنْ سَيِّئَةٍ فَمِنْ نَفْسِكَ
« 5 » جواب : آيه دوم نيز حكايت قول همان مشركان و منافقان است ولى در آن اضمار است تقدير آن اين است كه :
فَما لِهؤُلاءِ الْقَوْمِ لا يَكادُونَ يَفْقَهُونَ حَدِيثاً
فيقولون :
ما أَصابَكَ مِنْ حَسَنَةٍ . . .
« 6 »
هامش
( 1 ) . سورهء حجر ، آيهء 42 : همانا تو را بر آنان تسلطى نيست .
( 2 ) . اين توجيه درست نيست زيرا قرآن كتاب قصه نيست كه مطلبى را نقل كند و بىتفاوت بگذرد بلكه اگر مطلبى را قبول نداشته باشد يا نقل نمىكند و يا آن را نقد و رد مىنمايد . و از اينكه در اينجا نقل نموده و نسبت به آن موضعگيرى ندارد معلوم مىشود كه اين مطلب را قبول دارد .
( 3 ) . سورهء نساء ، آيهء 78 : و اگر به آنها حسنهاى برسد مىگويند از جانب خداست و اگر به آنان بدى برسد مىگويند از جانب تست .
( 4 ) . سورهء نساء ، آيهء 78 : بگو همه اينها از جانب خداست .
( 5 ) . سورهء نساء ، آيهء 79 : آنچه از خوبى به تو مىرسد از جانب خداست و آنچه از بدى به تو مىرسد از ناحيه تست .
( 6 ) . چه مىشود اين قوم را كه هيچ سخنى را نمىفهمند . پس مىگويند : آنچه كه خير به تو مىرسد از سمت خداست . . .