يكى از اين لوحهها اكنون در موزهء طهران است . از اينكه داريوش حدّ غربى ممالكش را سپرد نوشته ، معلوم است ، كه اين دو لوحه را قبل از قشونكشى او بمملكت سكاها نوشتهاند ، يعنى قبل از 515 - 514 ق . م ، زيرا اسمى از تراكيّه و مقدونيّه در اين لوحه نيست . امّا اينكه لوحههاى مزبور را با چه مقصود نويساندهاند ، بايد در نظر داشت ، كه در آسور معمول بود ، زير پى عمارات چنين لوحههائى بگذارند ، تا معلوم باشد ، كه بانى كى بوده و گمان ميرود ، كه داريوش هم با اين مقصود اين لوحهها را نويسانده .
كتيبهء وان
خشيارشا بر سنگى ، كه به زمين عمود است و در ارگ آن شهر واقع ، اين كتيبه را بپارسى قديم ، عيلامى و آسورى نويسانده :
بند 1 - خداى بزرگى است اهورمزد الخ ( مانند ساير كتيبهها ) .
بند 2 - شاه خود را معرّفى مىكند ( مانند ساير كتيبهها ) .
بند 3 - « خشيارشا شاه گويد : داريوش شاه ، كه پدر من بود بفضل اهورمزد كارهاى زياد كرد ، كه زيبا بود و فرمود اين سنگ را صاف كنند ، ولى چيزى بر آن ننويساند . پس از آن من اين كتيبه را نويساندم . اهورمزد با خدايان مرا و سلطنتم و آنچه را ، كه كردهام ، نگاهدارد » . راجع به اين كتيبه بايد گفت ، كه در ارتوقاپوىوان در بلندى شصت پا از زمين واقع است . در زمان كشف آن تقريبا در 70 سال قبل نوشتهاند : اين لوحه سنگى بدرجهاى استادانه حجّارى و صيقل شده ، بقدرى بىعيب مانده و خطوط آن باندازهاى خوب خوانا است ، كه گوئى ديروز نوشته شده .
كتيبههاى سوئز
اين كتيبهها را داريوش بيادبود كانالى ، كه براى اتّصال رود نيل بدرياى احمر ساخته بود ، بر ستلى نويسانده . اين سنگ يكپارچه در شلوف الترّابه در 133 كيلومطرى كانال سوئز كشف شده .
الف - در ميان صورت دو شخصى ، كه ايستادهاند ، نوشتهاند : « داريوش » .
ب - در طرف راست صورتها بپارسى و از طرف چپ بعيلامى و آسورى نوشته شده : داريوش شاه بزرگ ، ( شاه شاهان ، شاه ممالك ، شاه ) اين ( زمين ) بزرگ ، پسر