بايد مواد جديد را بقسمتهائى تقسيم و بعد هريك از قسمتها را بين علماء و كاركنانى توزيع كرد ، تا مداقهء كامل و مطالعات عميق در جزئيات به عمل آيد و پس از اخذ نتيجه و مقايسهء آن با اطلاعات و معلومات قديم شالودهء علم جديد ريخته شود . بر اثر غفلت از نكاتى كه ذكر گرديد ، كتابهاى بزرگى نوشتند كه بطور كلى و عمومى مطالب را طرح ميكرد و مقصود عمده اين بود كه اين كتابها را عامه بخوانند . كتب مزبوره در ابتداء مورد توجه گرديد ، ولى ديرى نگذشت كه ، از جهت عجله و عدم مداقهء كامل در مندرجات آنها ، يا در موادىكه مبناى كتب مزبوره بود ، اشخاص فكور جامعه با ترديد و عدم اطمينان به اين كتابها نگريستند . براى مثل موردى را ذكر ميكنيم : گوتشميد در 1876 مقالهاى را ، كه راجع بآسورشناسى در يكى از مجلات نوشته بودند ، سخت انتقاد و استهزاء كرد « 1 » و مباحثهء شديد درگرفت ، تا آنكه رئيس آسور شناسان آلمانى ( شرادر ) « 2 » مجبور شد دخالت كرده پايه علمى شعبه جديد خاورشناسى را تصديق و مدافعه كند ، ولى نبايد تصور كرد كه كليهء مصنفات يا مؤلفات اين زمان اين حال را داشت ، زيرا كتبى هم در آلمان ، فرانسه و انگلستان نوشته ميشد كه داراى مزاياى علمى بود ، مثلا مدّون كتيبههاى ميخى موزهء بريطانيائى ، كه در پنج جلد منتشر شد ، مربوط به اين زمان است « 3 » و بعد از آن دنبالهء آن بعنوان متنهاى ميخى بطبع رسيد « 4 » ، آكادمى كتيبهها در پاريس مجموعهاى از كتيبههاى سامى منتشر كرد « 5 » ، كتب ديگرى هم نوشته شد و بطبع رسيد كه ذكر آنها با مقصود ما ملازم نيست . در اين اوان علمائى هم پيدا شدند كه خواستند امتحانى براى نوشتن تاريخ عمومى كليهء مشرق قديم بكنند ، از جمله ( مسپرو ) فرانسوى است كه كتاب او موسوم به « تاريخ قديم مردمان مشرق » است « 6 » . اين كتاب در طبع پنجم داراى سه جلد با گراورهاى خوب گرديد . خود مسپرو مصرشناس بود و از اين جهت كتاب او ، كه مبتنى بر اسناد و مدارك مىباشد ، بيشتر براى تاريخ مصر قديم اهميت دارد .
هامش
( 1 ) - عنوان مقاله اين بود :Neue Beitrage Zur Gesehiehte d . Alten Orient( 2 ) -Schrader .( 3 ) -Cuneiform Inscriptions of Western Asia .( 4 ) -Cuneiform texts .( 5 ) -Corpus inscriptionum semiticorum( 6 ) -Maspero , Histoire Des . peuples de l'Orient 1875 .