غرق حيرت گرديد ، چه هيچ گمان نمىكرد ، كه با سختى زمستان رقيبش جنگرا ادامه داده بقلب مملكت او داخل شود . متحدين دور بودند و زودتر از بهار متصور نبود ، كمكى از طرف آنها برسد . سپاهيان اجير را هم كرزوس مرخص كرده بود . در اين احوال پادشاه ليدى چاره نداشت ، جز اينكه سواره نظام ممتاز خود را بيرون برده با كوروش جنگ كند ، بنابراين در جلگههاى طرف شرقى سارد معروف به ( هرموس ) صفوف لشكر خود را بياراست . اين دشت وسيع براى عمليات سواره نظام قوى و ممتاز ليدى بسيار مناسب بود و كوروش ، چون ميدانست ، كه سواره نظام ايران به خوبى سواره نظام ليدى نيست ، به پيشنهاد هارپاگ مادى تدبيرى كرد ، كه براى پارسيها بسيار مفيد افتاد ، توضيح آنكه امر كرد ، شترهاى بنه را پيش صف واداشتند . در نتيجه ، اسبهاى ليدى از هيكل و بوى آنها رم كرده اطاعت سواران خود را نكردند و ليديهاى رشيد مجبور شدند ، كه پياده جنگ كنند . در اين حال ليديها پا فشرده جنگى بسيار خونين كردند ، ولى بالاخره برترى با ايرانيها گرديد و پارسىها با حملات شديد ليديها را از جاى كندند . پس از آن ليدىها پناه بقلاع سارد بردند و كوروش بىدرنك قصد تسخير شهر را كرد . پارسىها در ابتداء خواستند شهر را با حمله تصرّف كنند ، ولى موفق نشدند و بمحاصره پرداختند ، كرزوس باز رسولانى نزد متحدين خود فرستاده پيغام داد ، كه ، چون سارد در محاصره است ، منتظر انقضاى پنجماه نشده فورا بكمك او بشتابند . از نوشتههاى مورّخين يونانى ، بجز كزنفون ديده نمىشود ، كه در اين زمان در قشون كوروش آلات و اسباب قلعهگيرى بوده باشد ، بنابراين بايد گفت ، كه پس از يأس كوروش از گرفتن قلعه به يورش ، پارسىها بمحاصرهء منظم پرداختهاند ، تا اهالى از سختىهاى محاصره و فقدان آذوقه تسليم گردند . در اين احوال حادثهاى رويداد ، كه كار تسخير سارد را آسان كرد ، توضيح آنكه شهر از هر طرف ديوار محكمى داشت ، مگر در يك نقطه ، كه بكوهى برمىخورد و بواسطه شيب بسيار تند ، در اين قسمت كوه لازم نديده بودند استحكاماتى بنا كنند . چهارده روز ، كه از محاصرهء سارد گذشت ، كوروش پاداش بزرگى وعده كرد به كسى ، كه پيش از همه وارد
تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى ) — صفحة 277
مساهمون: حسن پيرنيا ( مشير الدوله )
ص٢٧٧