سلطنت كريمخان ( 1163 - 1193 )
از بعد از قتل محمّد حسنخان قاجار كريم خان كه در 1163 ظهور كرده بود تقريبا بالاستقلال بر تمام ايران باستثناى خراسان حكومت يافت و تا سال مرگ خود پيوسته اين حال برقرار بود . كريم خان بپاس حقّ نعمت هيچوقت متعرّض خراسان كه در دست شاهرخ ميرزاى نابينا بود نشد و شاهرخ تا آخر حيات با اسمى از سلطنت در آنجا حكمرانى ميكرد .
بعد از محمّد حسنخان كسى كه بمخالفت با كريم خان برخاست فتحعليخان افشار از اتباع آزاد خان افغان بود . كريمخان و شيخعليخان بدفع او باورميه رفتند .
شيخعليخان از معركه گريخت ولى كريمخان مقاومت بخرج داد و فتحعليخان پس از عذرخواهى عفو شد و كمى بعد در نتيجهء سوءرفتارى بدست يكى از كسان خان بقتل رسيد و در همين اوقات بود كه كريم خان درست معلوم نيست بچه علّتى شيخعليخان زند را كور كرد و ظاهرا اين سردار كه بفتوحات خود مغرور شده بود در توطئهاى كه براى قتل كريم خان در حين محاصرهء اورميه شد دخالتى داشته است .
پس از دفع فتحعليخان افشار و مسلّم شدن آذربايجان زنديّه كرمان و يزد و جنوب خراسان را هم تحت امر خان خود آوردند و كريم خان از اين تاريخ تا سال آخر عمر خويش بلشكركشى مهمّى مبادرت نورزيد بلكه بيشتر اوقات خود را در شيراز كه آنجا را بپايتختى اختيار نموده بود صرف خوشگذرانى و ترفيه حال مردم و آبادى نمود و كوششى كه او بخصوص در تهيّهء اسباب عيش و راحت مردم و دفع ظلم و تعدّى از ايشان داشته است بيش از هرچيز كريم خان را محبوب معاصرين و در نزد همه سربلند و نيكنام ساخته است .