تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى ) — صفحة 741

مساهمون:

ص٧٤١
خود بقتل رسيد . آزاد خان افغان براى دفع كريم خان از اصفهان رهسپار فارس گرديد و در كتل كمارج در سر راه بوشهر با او روبرو شد . كريم خان در اين محلّ آزاد خان را به سختى مغلوب نمود و آزاد خان شكسته بتاريخ 1166 خود را باصفهان رساند و چون دانست كه محمّد حسنخان قاجار هم از جانب شمال عازم اصفهانست چاره را در ترك آن شهر ديد و بآذربايجان رفت . كريم خان پس از حصول اين فتح لار و گرمسيرات فارس را هم مطيع ساخت و پس از آنكه از خبر حركت محمّد حسنخان اطلاع يافت شيخعليخان زند را بجلوگيرى او به سمت اصفهان فرستاد و خود به ترتيب امور فارس مشغول گرديد . شيخعليخان از محمّد حسنخان شكست خورد و كريم خان خود ناگزير بآمدن باصفهان شد ولى اين بار هم بدست خان قاجار مغلوب گرديد و به ترك اصفهان و فرار بفارس مجبور گشت . محمّد حسنخان پس از فتح اصفهان عازم تسخير فارس و تعقيب كريم خان بود ولى چون شنيد كه آزاد خان از آذربايجان به قصد او حركت كرده بگيلان عقب كشيد و در اين محلّ و در آذربايجان چند بار بر لشكريان آزاد خان تاخت و او را مستأصل و بپناه جستن بكريم خان مجبور ساخت و آزاد خان از اين زمان ببعد ديگر از اهميّت و اعتبار افتاد . در عقب‌نشينى محمّد حسنخان شيخعليخان زند اصفهان را متصرّف شد امّا محمّد حسنخان بعد از مقهور ساختن آزاد خان بار ديگر زنديّه را از آنجا راند و خود برآنجا استيلا يافت .

شكست محمّد حسنخان قاجار در 1171

چون عليمردانخان و آزاد خان از ميان رفتند تاج‌وتخت ايران دو مدّعى معتبر ديگر بيشتر نداشت يكى محمّد حسنخان قاجار كه بر سواحل بحر خزر و شمال ايران تا اصفهان مستولى بود ديگر خان زند كه بر فارس و قسمتى از ايران غربى حكم داشت .