فصل سيزدهم سلطنت شاه عباس بزرگ ( 996 - 1038 )
تولّد شاه عباس بزرگ در موقعى كه پدرش محمّد خدابنده از طرف شاه طهماسب والى هرات بود در اين شهر بتاريخ غرهء رمضان 978 اتفاق افتاد و در وقتى كه در قزوين بجاى پدر بسلطنت نشست سنش از هجده تجاوز نميكرد .
اگرچه عباس ميرزا بسعى مرشد قليخان استاجلو و عليقليخان شاملو از حدود 982 در خراسان دعوى پادشاهى نموده بود ليكن پس از مصالحهء با حمزه ميرزا در هرات موقّتا دست از اين ادّعا برداشت تا آنكه حمزه ميرزا بقتل رسيد و او چنان كه ديديم بقزوين آمد و رسما بكرسى سلطنت صفويّه جلوس نمود
انقلاباتى كه در آخر عهد سلطان محمّد خدابنده در جميع نقاط ايران مخصوصا در دو طرف شرق و غرب كشور رخ داده بود دو همسايهء دشمن ايران را كه از صفويّه كينهاى دينى در دل داشتند يعنى ازبكان و عثمانيان را بدستاندازى واداشت بطوريكه در به دو جلوس شاه عباس مشكل عظيمى از اين دو رهگذر براى او در پيش بود
دفع ازبكان
پس از حركت شاه عباس از هرات بقزوين پادشاه ازبكان عبد الله خان ثانى ( 991 - 1006 ) كه يكى از مشهور ترين خانان ازبك و از پادشاهان كشورگشا و مملكتدار اين طايفه است بهرات حمله برد و بعد از شش ماه حاكم قزلباش آن شهر را كشت و بر آنجا مسلّط گرديد . شاه عباس كه مصمّم حركت بجنگ با عثمانى بود چارهاى نديد جز آنكه با يك دشمن از طريق