ذكر وقايع سنهء نهصد و هشتاد و چهار هجرى ، [ موافق سال نهصد و هفتاد و چهارم « 1 » از رحلت « 2 » خير البشر ]
آنچه در ايران در اين سال سانح شد اين است كه در اوايل صفر اين سال شاه طهماسب پهلو بر بستر ناتوانى نهاده در ايام بىحضورى همچنان به سرانجام امور ملك و مال مشغولى مىنمود .
و چون به واسطهء مرور شهور و سنين در عيار زر رايج ايران نقصان پيدا شده بود ، در اين ايام اكثر اكابر و اعيان ممالك ايران را به مجلس حاضر مىساخت و در باب شكستن زرهاى ناتمام عيار به نوعى كه به تجّار و مترددين نقصانى عايد نشود ، مشورت مىكرد . و دو سه روز اوقات صرف اين كار فرمود . و بعد از تشخيص ، دو سه روز از حرمسرا بيرون نيامد .
و چون در اسافل بدن زخمى داشت و بعضى اوقات به جهت تداوى آن جراحت به ديوانخانه نمىآمد ، مردم همچنان خاطرجمع به امور مرجوعه مشغول بودند . اما چون آن زخم ناسور شده بود ، از كثرت وجع تب نيز عارض ذات خجسته صفات شهريار ايران شد . و با وجود اشتداد وجع و تب از كمال صبر و تحمل حتى طبيبان بر پريشانى احوال مريض تا روز آخر اطلاع نيافتند . و روز چهاردهم « 3 » شهر صفر طبيبان حاذق كه ملازم درگاه بودند از مشاهدهء احوال مضطرب و سراسيمه شده در فكر كار خود شدند .
و خادمان حرمسراى شاهى كه هريك پسر خود را حاكم ايران قرار داده بود ، شروع در مكر و حيله و تدبيرهاى ناقص كردند . مادر سلطان حيدر ميرزا كه سلطانزاده خانم نام داشت ، و جانىپرور خانم مادر امامقلى ميرزا ، خواهر زال گرجى ، و مادر سلطان مصطفى ميرزا با
هامش
( 1 ) . ق : نهصد و نود و چهارم .
( 2 ) . م : 984 .
( 3 ) . م : چهارم .