خود مىنويسد « 1 » : « پس از انجاميدن نامه باز نموده مىآيد كه بعضى از اعزّه مىفرمودند كه ملل و نحل « 2 » و تبصرة العوام « 3 » كه در آنها عقايد و مذاهب باز نموده شده خالى از جانب روى نيست ، لاجرم حقيقت دين پوشيده مىماند .
ديگر آنكه بعد ازيشان بسى گروه بهم رسيدهاند . بدين خواست به نوشتن اين نامه پرداخت و در اين كردارستان عقيدهآباد از اعتقادات فرق مختلفه آنچه نگاشته آمد از زبان صاحبان آن عقيده و كتاب ايشانست و در گزارش اشخاص و رجال هر فرقه چنان كه مطيعان و مخلصان بتعظيم نام برند ، ثبت نمود تا بوى تعصب و جانب روى نيايد » .
با نهضتى كه بهمت جلال الدين اكبر و نبيرهء او داراشكوه در ترجمهء آثار هندى به فارسى پديد آمده بود ، چند كتاب اساسى در جستارهاى اعتقادى هندوان بر گنجينهء اثرهاى پارسى افزوده شد مثل بهگودگيتا « 4 » و اوپانيشادها « 5 » و جوگ باششت « 6 » .
بهگودگيتا بخشى است از مهابهارت « 7 » و هندوان آن را جوهر مذهب و فلسفهء هندو مىشناسند و آن را ابو الفضل علامى ( م 1011 ه ) بامر جلال الدين
هامش
* فرهنگ ايران باستان ، مرحوم ابراهيم پورداود ، ج 1 ص 333 .
* تعليقات كتاب دبستان مذاهب چاپ تهران 1362 ش ، باهتمام آقاى رحيم رضازاده ملك .
* فهرست نسخ خطى فارسى كتابخانهء موزه بريتانيا ، چارلز ريو ، ج 1 ، ص 141 - 142 و ج 3 ص 1081 .
* فهرست نسخ خطى فارسى كتابخانهء ملى پاريس ، بلوشه ، ج 1 ص 241 .
( 1 ) - دبستان مذاهب ، تهران 1362 ، ج 1 ، ص 367 .
( 2 ) - ملل و نحل شهرستانى .
( 3 ) - تبصرة العوام سيد مرتضى علم الهدى .
( 4 ) -Bhagavad Gita( 5 ) -Upanishad( 6 ) -Jog - Bashishth( 7 ) -Mhabharata