عهدست ، يعنى رساله در صلوة و صوم ( يا : رسالهء عملى ) و رسالهء حج و رسالهء ارشاد همه ازين مقوله است .
جامعترين و مهمترين كتابى كه بعد ازين مرحله در فقه شيعهء اثنى عشرى به زبان فارسى تدوين شد كتاب جامع عباسى است كه شيخ بهاء الدين عاملى آن را بامر شاه عباس بزرگ تأليف كرده و در مقدمه گفته است كه كتاب در بيست بابست كه از طهارت آغاز مىشود و بديات پايان مىپذيرد ولى خود توانست پنج باب نخستين آن ( طهارت ، نماز ، زكات ، روزه ، حج ) را تدوين كند . در آغاز باب ششم مقدمهء ديگرى آمده كه در آن گفته شده است مؤلف ( يعنى شيخ بهاء الدين ) در دوازدهم شوال 1031 ( نه 1030 كه قول مشهورست ) بعد از اتمام پنج باب اول درگذشت و نويسندهء دومين مقدمه محمد نظام بن حسين ساوجى قريشى مأمور اتمام كتاب گرديد . اين كتاب در سال 1264 ه . ق در لكنهو و در 1277 ه . ق در تهران و بعد از آن چاپ شده و از آن نسخههاى خطى بسيار در دستست .
ملا محسن فيض ( م 1091 ه ) در ميان كارهاى متنوع و متعددش رسالهيى از همين سنخ دارد كه نگارش آن براى آگاهى عامه است از معنى آنچه هنگام نماز بر زبان مىآورند همراه با اندكى توجيه و تفسير و تمثيل به فارسى . اين رساله همان ترجمة الصلاة اوست كه رسالهييست نسبة كوتاه كه جنبهء بلاغى و انشائى آن قابل توجهست و بسال 1340 در تهران به خط نستعليق خوش همراه با تصويرهايى در حواشى صفحهها طبع شد . وى كتاب ديگرى به فارسى دارد در هشت باب بنام ابواب الجنان در بايستگى ( وجوب ) نماز آدينه و همين موضوع را فيض در كتاب ديگر خود موسوم به شهاب ثاقب كه بتازيست اعاده كرده است .
موضوع بايستگى نماز آدينه در غيبت امام يا نابايستگى آن مورد بحث فقيهان روزگار بوده و كتابها درين باب نوشتهاند و از آن جمله محقق سبزوارى ( محمد باقر بن محمد مؤمن م 1090 ه ) رسالهيى به فارسى در همين باب دارد و
تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى ) — صفحة 1473
مساهمون: ذبيح الله صفا
ص١٤٧٣