زندگانى كه چهارده باب و يك خاتمه دارد . دربارهء اين كتاب باز هم سخن خواهم گفت . - عين الحيات ترجمهييست كه مجلسى از وصايت پيامبر به ابو ذر غفارى كرد و آن به صورت حديثى در اثرهاى عالمان پيشين شيعه تكرار شده است . اين كتاب بسال 1240 ه . ق در تهران بطبع رسيد .
در تأليف كتابهايى به فارسى در فقه شيعه هم درين عهد كوششهايى شده است :
از جملهء عالمان قديم فارسىنويس در شرعيات كمال الدين حسين بن خواجه شرف الدين عبد الحق اردبيلى معروف به الهى « 1 » است كه مردى فاضل و شاعر و متمايل بتصوف و از شاگردان جلال الدين دوانى و مير غياث الدين منصور دشتكى شيرازى بود و در اوان قيام شاه اسمعيل صفوى شهرت يافت . وى شرحى بر نهج البلاغه به فارسى بنام شاه اسمعيل نوشت موسوم به نهج الفصاحه ، كتابى هم در شرح گلشن راز شيخ محمود شبسترى دارد و كتابهايى ديگر در موضوعهاى كلامى و علمى و حكمى و تفسير ؛ دربارهء او نوشتهاند اولين كسى است كه در شرعيات بنابر مذهب شيعه به فارسى كتاب نوشت . از جملهء اثرهاى او ، غير از آنچه ذكر كردهام ، كتاب تاج المناقب فى فضائل الائمه است به فارسى و ديگر تفسير فارسى قرآن در چند مجلد . وى در شعر فارسى نيز دست داشته و الهى تخلص مىكرده است . وفاتش در اردبيل بسال 950 اتفاق افتاد و همانجا به خاك سپرده شد .
كتابهاى فقهى شيعه به فارسى در آغاز بيشتر براى آگاه ساختن مردم از تكليفهاى شرعى آنان در سطح ابتدايى تأليف مىشده است . رسالههاى فارسى زيرين از مقدس اردبيلى ( م 993 ه ) ، كه در شمار نخستين دفترهاى فقهى اين
هامش
( 1 ) - دربارهء احوال و آثارش بنگريد به : رياض العلماء ميرزا عبد الله افندى ، ج 2 ، قم 1401 ه . ق ، ص 98 - 108 ؛ روضات الجنات ، ج 2 ، ص 319 - 320 ؛ تاريخ نظم و نثر در ايران ص 393 ، 670 ، 690 - 691 .