چند سالى دنبالتر احمد بن محمد مقدس اردبيلى ( م 993 ه ) « 1 » كتاب اصول دين يا اثبات واجب را بپارسى نوشت و علاوه بر اين ، كتاب پارسى ديگر منسوب به او بنام حديقة الشيعة در اثبات امامت خاصه مشهورست كه بسال 1303 ه . ق بطبع رسيده و گويا همين كتاب باشد كه مير ميران محمد حسينى اردستانى آن را اساس تأليف خود در كتاب كلامى فارسى ديگرى بنام كاشف الحق قرار داد و آن را بسال 1058 در حيدرآباد بپايان رسانيد « 2 » .
زبدة التصانيف در كلام و احكام شيعه تأليف حيدر بن محمد خوانسارى است كه بنام شاه عباس بزرگ تأليف كرده و در فراهم آوردن آن از مأخذهايى كه نام بعضى را ذكر كرده بهرهمند بوده است مانند كتاب كشاف زمخشرى ، كتاب مجمع البيان شيخ طبرسى ، تفسير ابو الفتوح رازى و جز آنها .
اين كتاب مشروح در يك مقدمه و دوازده باب و خاتمه است و هر باب آن به چند فصل تقسيم مىشود : در باب اول در اركان ايمان و صفات واجب الوجود و نبوت و امامت و معاد و توبه و انابت و احوال روح سخن مىگويد و در باب دوم و سوم بتفصيل دربارهء نماز و در باب چهارم دربارهء روزه و در باب پنجم دربارهء صدقه و در باب ششم دربارهء حج و در باب هفتم از احوال پيامبر و امامان و معجزههاى آنان و در باب هشتم از تاريخ پيامبران از آدم و نوح تا عيسى و در باب نهم از وظيفههاى مؤمنان مثل عبادت ، توكل ، اخلاص ، رضا ، صبر و جز آنها ، و در باب دهم از آنچه مؤمنان بايد از آنها بپرهيزند ، و در باب يازدهم از علم و عالمان و علم قرآن و آداب عالمان دين و در باب دوازدهم از موضوعهاى پراگندهيى مانند خلقت عالم و آسمان و زمين و فرشتگان و ابليس و روز رستاخيز و ميزان ياد مىكند . خاتمه در بعضى حديثها و حكايتهاى متفرق است « 3 » . باتوجه به اين بابها و فصلها معلوم مىشود كه
هامش
( 1 ) - روضات الجنات ج 1 ص 79 - 85 .
( 2 ) - فهرست كتابخانهء مركزى دانشگاه تهران ج 3 ص 603 - 605 .
( 3 ) - فهرست نسخههاى خطى فارسى كتابخانهء ملى پاريس ، ج 1 ص 45 - 46 ؛ فهرست نسخههاى خطى فارسى كتابخانهء موزهء بريتانيا ج 1 ص 31 .