كانگرا « 1 » بشهزاده بانو مدهومالت است كه آن را شيخ جمّن يا منجهن « 2 » نامى به زبان هندو نظم كرده بود و در سال 1059 ناصر على سرهندى ( سهرندى ) ( م 1108 ه ) آن را بشعر پارسى درآورد . چند سال بعد عاقلخان رازى ( م 1108 ) والى دهلى در زمان سلطنت اورنگ زيب همان داستان را باسم « مهر و ماه » منظوم ساخت يعنى اسم منوهر را به « مهر » و نام مدهومالت را به « ماه » مبدّل نمود « 3 » و اين يكى بيشتر از نظم ناصر على مقبول افتاد .
همين عاقلخان رازى داستان پدماوت « 4 » را كه آن هم از منشاء هنديست بنام « شمع و پروانه » بنظم آورد و آن چند بار ديگر بنثر و نظم تحرير و سروده شد « 5 » .
شاعرى ديگر از اهل سند ، مولانا حاجى محمد رضائى ، در سال 1053 داستان عاشقانهيى را دربارهء عشق پنون « 6 » به « سىسى » « 7 » با تبديل اسم عاشق و معشوق به « زيبا » و « نگار » بشعر پارسى نقل كرد و بعد ازو نيز چند بار اين كار تكرار شد « 8 » .
داستان عشق هير « 9 » به « رانجهن » « 10 » هم نخستين بار بهمت شاه فقير اللّه آفرين ( م 1154 ه ) بسال 1143 ببحر متقارب مثمن مقصور يا محذوف بنظم كشيده شد چنان كه در شرح حالش خواهيد ديد . وى منظومهء خود را ناز و نياز ناميد و
هامش
( 1 ) -Kangra( 2 ) -MandjhanياJamman( 3 ) - بنگريد به : بلوشه ، فهرست نسخههاى فارسى كتابخانهء ملى پاريس ، ج 3 ، ص 387 ؛ و چارلز ريو ، فهرست نسخههاى خطى كتابخانهء موزهء بريتانيا ، ج 2 ص 700 ؛ و هرمان اته ، تاريخ ادبيات ايران ( ترجمه . . . ) ، ص 93 .
( 4 ) -Padmawat( 5 ) - اته ، تاريخ ادبيات ايران ( ترجمه . . . ) ص 94 .
( 6 ) -Panun( 7 ) -Sisi( 8 ) - فهرست كتابخانهء موزهء بريتانيا ص 684 ؛ تاريخ ادبيات ايران ، اته ، ص 94 .
( 9 ) -Hir( 10 ) -R ndjhan