چو دل در فكر تعيين عدد شد * دوباره ده هزار و هشتصد شد
درين گفتن مدد لطف خدا بود * و گرنه حيرتى را حد كجا بود . . .
و امّا ملا حيرتى تونى « 1 » از شاعران معروف سدهء دهم هجريست كه در عهد شاه تهماسب صفوى مىزيست و چند گاهى از ملازمان درگاه او بود . سام ميرزا دربارهء او نوشته است كه : « مشهورست كه از مروست اما خود مىگويد كه از تونم . از شعراى مشهورست ، در همه باب شعر گفته اما در منقبت بسيار كوشيده . در اوايل جوانى بسيار لاابالى و بىقيد بود و در اكثر بهجو مردم لب مىگشود و اهاجى كه بين او و وحيدى قمى « 2 » واقع شده مشهورست اما از غايت ركاكت ايراد آن نتوان كرد . . . » و نيز قصيدهيى ازو در هجو مردم قزوين و متّهم داشتن آنان بپيروى از مذاهب اهل سنّت مشهور است « 3 » ، و گويا بسبب همين كارها و تجاهر بلاابالىگرى چندگاهى مغضوب شاه تهماسب شد و بگيلان گريخت و سپس بخاطر قصيدهيى كه در منقبت على بن ابى طالب سرود بخشوده شد ، و بعيد نيست كه دورهء كوشش او در منقبت از همين زمان و بهمينگونه آغاز شده باشد . بعد از آن حيرتى دوباره بپايتخت شاه - تهماسب برگشت و باز چندى ملازمت آن پادشاه كرد و سرانجام بكاشان رفت و همانجا بود تا در ماه صفر سال 961 ه از بام درافتاد و بمرد . يكى از شاعران عهدش
هامش
( 1 ) - دربارهء او بنگريد به :
* ترجمهء مجالس النفائس ، تهران ، ص 153 و 379 .
* هفت اقليم ، تهران ، ج 2 ، ص 316 - 319 .
* بهارستان سخن ، ص 409 - 410 .
* آتشكده ، تهران ، ص 261 - 262 .
* تحفهء سامى ، تهران 1314 ، ص 105 و 126 .
* حماسهسرايى در ايران ، ص 383 - 384 .
* نتايج الافكار ، ص 180 - 181 .
* ترجمهء مجمع الخواص ، ص 165 .
( 2 ) - تحفهء سامى ص 126 .
( 3 ) - ترجمهء تاريخ ادبيات برون ، تهران 1316 ، ص 136 .