اضافه شد . بيشتر شاعران پارسىگوى عهد صفوى هم كه در روم بسرمىبردند بقصدها و خواستههاى ويژهء دربارى ، خاصه سرودن منظومههايى بشيوهء حماسههاى تاريخى در ذكر پيروزيها و جهانگشاييهاى خواندگاران ، مورد استفاده قرار مى - گرفتند و ازينروى نام گروهى از آنان را هنگام سخن گفتن دربارهء حماسههاى تاريخى خواهيم ديد .
تركان پارسىگوى
با غلبهء ازبكان و ديگر سلسلههاى مغولنژاد بر آسياى مركزى و برافتادن قطعى حكومت تيموريان ، رونق و رواج زبان و ادب فارسى در آن سامان آغاز كاستى و نقصان كرد ؛ ولى هنوز در عهد صفوى و خاصّه در نيمهء نخستين آن عهد خاندانهاى رياست و امارت در آن ديار برسم گذشته با زبان فارسى آشنايى داشته « 1 » ، بدان زبان شعر مىسروده و مؤلفان و شاعران پارسى - گوى را در خدمت نگاه مىداشته و بمال و نعمت مىنواختهاند . پيداست كه پناه جستن گروهى از اديبان و مؤلفان سنّى مذهب ايران هم كه از بيم قزلباشان بدان ديار روى آورده بودند ، بر ميزان اين رونق و روايى مىافزود « 2 » ، و گذشته از اينها بعضى از خانان و خانزادگان آن سامان كه معمولا از شعبههاى حكّام مغولنژاد بودهاند ، خود به زبان فارسى شعر مىسروده و يا شاعرى را با اين زبان آغاز مىنمودهاند و از آنجملهاند محمد شيبانى خان معروف به « شيبك خان » ( 906 - 916 ه » ؛ عبيد اللّه - خان ( 940 - 946 ه ) بن محمود خان ، برادرزادهء شيبك خان ؛ عبد اللطيف خان ( 947 - 959 ه ) ؛ رستم خان بن جانى بيگ ( 968 - 991 ه ) ؛ عبد العزيز بهادر خان ( 947 - 957 ه ) پسر عبيد اللّه خان ؛ سلطان ابو سعيد خان ( 975 - 980 ه ) بن كوجكنوجى خان ؛ جوانمرد - على خان ( 980 - 986 ه ) پسر سلطان ابو سعيد خان ، و گروهى ديگر ازينگونه خانان كه ذكرشان در پارهيى از تذكرهها آمده و از هريك اشعارى نقل شده است « 3 » .
هامش
( 1 ) - بنگريد به همين كتاب ، ج 4 ، ص 145 - 146 .
( 2 ) - همين جلد ، ص 50 - 51 .
( 3 ) - رجوع شود به :
* تحفهء سامى ، تهران 1314 ، ص 19 - 20 .