منصبداران خرد و بزرگ ديگر و همچنين اميران و شاهان تابع او در قندهار و كابل و سند و هند ، هريك بگونهيى همّت بتربيت و نگهداشت سخنوران پارسى بگمارند .
بدينگونه بايد پذيرفت كه بارورى ادب پارسى كه بر اثر تشويقهاى شاهان و شاهزادگان تيمورى از عهد ميرزا شاهرخ و پسرش ميرزا بايسنقر آغاز شده و در دوران پادشاهى سلطان حسين بايقرا در مركز ادبى و هنرى هرات بكمال رسيده بود ، با پادشاهى جلال الدين اكبر از سرگرفته شد و اين بار ثروت سرشار پادشاهان و اميران هندو دكن خاصه گوركانيان و وزيران و سرداران و صوبهداران و پايهوران بارگاه آنان نيروى بيشترى بدرخت تناور پارسى و بارورى دراز آهنگ آن در هند و ايران بخشيد و حتى پادشاهان صفوى را كه يكچند ، از دوران توبهكارى تهماسب و انقلابهاى بعد ازو تا عهد استقرار قدرت شاه عباس ، نسبت به نگهداشت شاعران پارسىگوى كم اعتنا گرديده بودند ، به خود آورد و وضعى را كه در عهد شاه عباس و اندكى بعد ازو در ايران خواهيم ديد ، نسبت بتربيت سخنوران باعث شد .
شمارهء شاعرانى كه در دربار جلال الدين اكبر بسر مىبرده و يا بدان انتساب داشته و از دور و نزديك او را مدح مىگفتهاند بسيار است . ابو الفضل علّامى در آيين اكبرى ذيل عنوان « قافيه سنجان » شاعران زيرين را كه منتسب بدربار اكبر بودهاند ، ذكر كرده است « 1 » : ملك الشعرا فيضى - خواجه حسين ثنايى مشهدى - غزالى مشهدى - عرفى شيرازى - نظيرى نيشابورى - حزنى اصفهانى - قاسم كاهى - ميلى هروى - جعفر بيك قزوينى - خواجه حسين مروى - حياتى گيلانى - شكيبى اصفهانى - انيسى شاملو - صالحى هروى - محوى همدانى - حرفى ساوجى - قرارى گيلانى - عتابى نجفى - ملا محمّد صوفى مازندرانى - جدايى - وقوعى نيشابورى - خسروى قائنى - وفايى اصفهانى - شيخ ساقى - رفيعى كاشى - غيرتى شيرازى - حالتى - سنجر كاشى - جذبى - تشبيهى كاشانى - اشكى قمى - اسيرى رازى - فهمى رازى - قيدى شيرازى - پيروى ساوجى - كامى سبزوارى - پيامى -
هامش
( 1 ) - آيين اكبرى ، كلكته 1877 ، ص 235 - 262 .