( سرخسر ) . قزل بورك ( سرخ كلاه ) . باشى ( رئيس ، مدير ، و به صورت پسوند در بسيارى از شغلها به كار مىرفته ) . قاپو . قرق . قولوق . قلتاق ( جزء چوبى از زين ) .
كسكن ( گرز ) . كنگاش ( راىزنى ) . مچلكا ( سند ، شرط و عهد ) . سيبه ، سيبا ( سنگر ) . يساق ( مجازات ) . يساول ( ملازمى كه پيشاپيش بزرگان حركت مىكرد ) .
اخترمه ( غنيمت ) . قيلوقه ( نوعى شكنجه ) . ساخلو ( پادگان ) . سيورغال ( تيول ) .
سيورسات ( ملزومات ) ، و جز آنها و جز آنها . . .
گذشته ازينگونه واژهها كه معمولا به حالت بسيط يا مركب به كار مىرفته و بسيارى از آنها در زبان فارسى باقى ماندهاند ، اصطلاحهاى ادارى و نظامى و ديوانى بسيار تركى يا مركب از تركى و فارسى براى شغلها و مقامهاى گوناگون متداول بود مانند :
قورچى ( سلاحدار ) . قورچىباشى ( رئيس سلاحداران ) . قاپوچى ( دربان ) .
قاپوچى باشى ( حاجب ) . ديوان بيگى . بيگلربيگى ( حاكم كل ، استاندار ، بزرگ شهر ) . قرقچى . كشيكچى . اونچى ، اونچى باشى ( اونچى يعنى آرد ) . اياغچى باشى .
ايشيك آقاسى ( رئيس حاجبان ، داروغهء ديوانخانه ) . ايلچى ( سفير ) . ايلبيگى ( رئيس عشاير ) : باشماقچى ( كفشدار ) . طوقچى ( علمدار ) . نسقچى ( متصدى نظم اردو ) . يورتچى ، يورتچى باشى . قرقچى ، قرقچى باشى . چرك ( نان ) ، چركچى .
ايلخان . بيگابيگى ( امير الامرا ) و جز آنها . . .
در تقويم نيز شيوهء سالشناسى تركان به كار مىرفت يعنى هر سال بتقويم هجرى ( سال قمرى ) و با نام تركى نموده مىشد مثل توشقان ئيل . پيچى ئيل و تخاقوى ئيل و جز آن .
نامهاى خاص تركى براى آدمى و مكانها نيز در آن دوره بسيار معمول بود مانند ساروقپلان ، قرابيگ ، ارغون ، كپك ، قايتمس و مانند آنها .
بعد از صفويان ، دورهء افغانان زودگذر و ناپايدار بود ، نادر خود از طايفهء تركنژاد افشار برخاست و بدينگونه چيرگى ترك زبانان و ترك زبانى تا پايان عهدى كه
تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى ) — صفحة 427
مساهمون: ذبيح الله صفا
ص٤٢٧