دانشگاه تهران موجودست بتاريخ 986 ه كتابت شده است « 1 » .
كاتب چلبى ( حاجى خليفه ) در شمار كسانى كه بعد از مير حسين معمايى ( م 904 ه ) كتابهايى خواه به صورت شرح يا باستقلال در باب معما نوشته باشند عبد الوهّاب صابونى و شيخ ابراهيم نيازى و خواجگى بلخى و بعضى ديگر را هم نام مىبرد « 2 » كه يقينا ميانهء آغاز سدهء دهم و 1067 ه ( سال فوت حاجى خليفه ) مىزيستهاند .
با مطالعه در سطرهاى گذشته اين معنى آشكار مىشود كه تأليف كتاب و رساله و نگارش شرح و حاشيه دربارهء معما تا اواخر سدهء دهم ادامه يافت و بعد از آن اگرچه معماگويى از رونق نيفتاد ليكن با وجود كتابهاى مشروحى كه درين باره نوشته شده بود نيازى بتأليف جديد درين راه نبود .
در علم عروض و قافيه چند كتاب ازين دوره بازمانده است كه هيچگونه تازگى در آنها ديده نمىشود و بيشتر زادهء نياز اهل زمان ببيان كوتاه و سادهيى درين دو فن است . از جملهء اينهاست رسالهيى در قافيه تأليف امير برهان الدين عطاء الله حسينى نيشابورى . وى از تربيتشدگان هرات در عهد سلطان حسين بايقرا و مدرس مدرسهء سلطانيه و مدرسهء اخلاصيّه در آن شهر بود و از كتابهايش رسالهيى در قافيه و كتابى در صنايع شعرى شهرت داشت . در اواخر روزگار خويش از هرات بمشهد انتقال يافت و در آنجا بود تا بسال 929 ه درگذشت « 3 » . وى در مقدمهء كتاب خود در فن قافيه گفته است كه آن را « بعرف شعراى عجم » نوشت و از كتاب ديگر خود بنام « تكميل الصناعه » انتخاب نمود . مطالب كتاب قافيهء او همانست كه در ديگر كتابهاى اين فن ديده مىشود « 4 » .
هامش
( 1 ) - فهرست كتابخانهء دانشگاه تهران ، ج 2 ، ص 403 .
( 2 ) - كشف الظنون ، ستون 1742 .
( 3 ) - حبيب السير ، تهران ، خيام ، ج 4 ، ص 353 .
( 4 ) - نسخهيى از آن در كتابخانهء موزهء بريتانيا موجودست . ضميمهء فهرست ريو ، ص 125 .