تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى ) — صفحة 388

مساهمون:

ص٣٨٨
فرهنگ او ، چنان كه خود در ديباچهء آن گفته ، جمع ميان دو فرهنگ معروف پيش ازو يعنى فرهنگ جهانگيرى و فرهنگ سرورى است با مقدمه‌يى كه مأخوذست از فرهنگ جهانگيرى و تلخيصى از آن . رشيدى بسيارى از استشهادهاى صاحبان دو فرهنگ مذكور را باشعار پارسى در توضيح معنى لغتها زائد دانسته و نيز بيان معناى دسته‌يى از واژه‌ها را كه در آنهاست ناقص و غير وافى به مقصود شمرده و همچنين آوردن يك لغت را در چند مورد ، به علت تغييرهاى جزئى در تلفظ يا نگارش و اين گونه چيزها كارى ناصواب خوانده است . كار رشيدى در تأليف اين فرهنگ تا حدّى ماننده است با كار محمد حسين برهان در تدوين برهان قاطع . اين كتاب در بيست و چهار باب است و در پايان هر فصل از هر باب استعاره‌هايى كه بواژه‌هاى آن فصل مربوطست ذكر شده . فرهنگ رشيدى را در هند و ايران چاپ كرده‌اند .

14 ) چراغ هدايت

فرهنگى است در توضيح واژه‌هاى دشوار اشعار . مؤلف آن سراج الدين على « 1 » متخلص به « آرزو » يكى از شاعران پارسىسرا و هندىگوى بود كه بسال 1101 ه در اكبرآباد هند متولّد شد . نسبش بشيخ كمال الدين يكى از اعقاب نصير الدين چراغ دهلى مىرسيد و او بعد از كسب مقدمات در سال 1132 ه بدهلى رفت و نام آورانى چون مؤتمن الدّوله اسحق خان و پسرش نجم - الدوله مقدم وى را بزرگ داشتند و بعد از چند سال از دهلى بلكنهو هجرت نمود و در آنجا بسال 1169 ه درگذشت . وى در سال 1164 تذكره‌يى بنام مجمع النفائس تأليف نمود . اثر مهمش فرهنگيست بنام « سراج اللغة » كه در آن واژه‌هاى دشوار شاعران پيشين را كه در فرهنگ جهانگيرى و سرورى و برهان قاطع نيامده ،
هامش
( 1 ) - دربارهء سراج الدين عليخان آرزو بنگريد بخزانهء عامره ، و بتذكرهء نتايج الافكار ، بمبئى 1336 ، ص 79 - 82 ؛ و به :Garcin de Tassy , Litterature Hindoui , Vol . 1 , p . 69 ; Rieu Cat , of Pers . Mss . p . 501 - 502