تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى ) — صفحة 387

مساهمون:

ص٣٨٧
المعنوى » تأليف نمود . كتاب لطائف اللغات بسال 1877 ميلادى در هند بطبع رسيد « 1 » .

12 ) مفتاح المعضلات

هم يكى ازين قبيل لغت‌نامه‌هاست كه براى دريافتن واژه - هاى دشوار فارسى و تازى در يك اثر معين ادبى فراهم آمده . مؤلف آن شيخ برهان سيكرى وال « 2 » از معاصران جلال الدين اكبر ( 963 - 1014 ه ) است و او اين كتاب را « در فراهم آوردن الفاظ مغلقهء مكتوبات » شيخ ابو الفضل بن مبارك وزير و منشى معروف ( م 1011 ه ) تأليف كرد و چون در ديباچه ابو الفضل علّامى را با دعاى « نور اللّه مرقده » ياد كرده پس تأليف كتاب بعد از كشته شدن آن منشى فاضل بوده است . « 3 » دربارهء بخشهايى از منشآت ابو الفضل فرهنگهاى ديگرى نيز ترتيب يافته است « 4 » .

13 ) فرهنگ رشيدى

كه از جملهء چند فرهنگ فارسى معروفست اثريست از سيّد عبد الرّشيد تتوى پسر سيد عبد الغفور حسينى مدنى تتوى . منشاء او شهر تتهه ( - تته ) از شهرهاى ناحيهء سند در پاكستان امروزى و اصلش از سادات مدينه و خود باشندهء هند در عهد پادشاهى شاهجهان ( 1037 - 1068 ه ) و در شمار دانشمندان و بزرگان معروف عهد خويش بود . وى همانست كه كتاب منتخب اللغات شاهجهانى را بسال 1046 هجرى بنام شاهجهان پرداخت و اين لغت‌نامهء فارسى را هجده سال پس از آن بسال 1064 ه باز بنام همان پادشاه درآورد . بعد ازين تاريخ تنها اطلاعى كه ازو در دستست يافتن ماده تاريخ جلوس اورنگ زيب عالمگير ( 1068 - 1118 ه ) است در آيهء
أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ . . . *
الآية ، و بنابر اين تا سال 1068 زنده بود و پس از آن خبرى از او در دست نيست .
هامش
( 1 ) - بنگريد به همين كتاب ، ج 3 ، چاپ دوم ، تهران 1353 ص 466 ؛ و ضميمهء فهرست ريو ، ص 119 ؛ و فهرست مدرسهء عالى سپهسالار ، ج 2 ، ص 227 ؛ و فهرست كتابخانهء مجلس شوراى ملى ايران ، ج 3 ص 107 . ( 2 ) -Sikrival. ( 3 ) - فهرست نسخه‌هاى خطى فارسى در كتابخانهء ملى پاريس ، بلوشه ، ج 2 ، ص 204 - 205 . ( 4 ) - ضميمهء فهرست ريو ، ص 118 .
تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى ) — صفحة 387 | ذبيح الله صفا