و گاهگاه بشيوهء جدّ و روش هزل بيتى يا رباعيى انشاء مىكرده . . . » « 1 » . اسكندر بيك تركمان « 2 » او را در زمرهء خوشنويسان عهد شاه تهماسب ياد كرده و گفته است كه « در شعر فهمى و تتبّع لغات فرس دعوى انفراد مىنمود ، رسالهيى كه در لغات فرس تأليف نموده اكنون در عراق شايع است » و از لحن عبارت او دربارهء ميرزا ابراهيم چنين برمىآيد كه در سال تأليف عالمآرا ( 1025 ه ) زنده نبود . از چند بيت كه امين رازى ازو نقل كرده اين رباعى پرمعنى و زيباست :
رندان گاهى ملك جهان مىبازند * گاهى بنگاهى دل و جان مىبازند
اين قسم قمار را نه چندست نه چون * هر نوع برآيد آنچنان مىبازند
اگرچه نسخهء ميرزا در مرتبهء فرهنگهاى مشروحى كه پيشتر و پستر ازو فراهم آمده نيست ، ليكن بهرحال در شمار مأخذهاى فرهنگنويسان بعد ازو مثل جمال الدين حسين اينجو در فرهنگ جهانگيرى و محمد قاسم سرورى در فرهنگ سرورى درآمده است « 3 » .
7 ) فرهنگ جهانگيرى
كه نامى جهانگير يافته تأليف نوّاب عضد الدوله جمال - الدين حسين اينجو « 4 » ( م 1035 ه ) است . پدرش فخر الدين حسن نام داشته و به علت
هامش
( 1 ) - هفت اقليم ، ج 2 ، ص 401 .
( 2 ) - عالم آراى عباسى ، تهران 1350 ، ص 172 .
( 3 ) - ازين فرهنگ سه نسخه در كتابخانهء مدرسهء عالى سپهسالار است و آقاى ابن يوسف شيرازى احتمال داده است كه تاريخ تأليف آن سال 980 يعنى چهار سال مانده بپايان دوران شاه تهماسب است ( فهرست آن كتابخانه ج 2 ، ص 231 ) و هم او مقايسهيى ميان اين فرهنگ و شرفنامهء منيرى كرده و چگونگى كار ميرزا ابراهيم را در نسخهبردارى بىدريغ از آن فرهنگ نشان داده است . نسخهيى ديگر از اين فرهنگ در كتابخانهء مجلس شوراى ملى ايرانست ( فهرست آن كتابخانه ج 3 ، ص 109 - 110 ) .
( 4 ) - دربارهء او بنگريد به :
* فارسنامه ناصرى گفتار دوم ص 41 - 42 و 44 .