تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى ) — صفحة 303

مساهمون:

ص٣٠٣
حواشى شرح عضدى فراهم آورد . غياث الدين اثرهاى متعدد ديگر در حكمت و كلام و ديگر اقسام علم دارد ، مانند حاشيه بر شرح حكمة العين - نجم الدين دبيران و بر شرح الهيات شفا و بر شرح اشارات ، و كتاب التجريد فى الحكمة ، آمال الايمان در علم كلام ، دليل الهدى در علم كلام ، اخلاق منصورى ، تعديل الميزان كه كوتاه شدهء منطق « شفا » است ، رسالة فى الكمالات الالهيه ، حاشيه بر تفسير كشاف زمخشرى ، تفسير سورهء هل اتى ، « اللوامع و المعارج » در هيئت كه در هژده سالگى تأليف نمود ، و « معالم الشفاء » در پزشكى ، كتاب « خلاصة التلخيص فى المعانى و البيان » و جز آنها . خاندان دشتكى بعد از امير صدر الدين محمد و امير غياث الدين منصور تا ديرگاه خدمتهاى علمى و ادبى خود را دنبال كرد . دو پسر غياث الدين منصور يعنى اشرف الدين على و صدر الدين محمد « 1 » داراى مقامات علمى و تأليفاتى در زمينهء دانشهاى شرعى و عقلى بوده‌اند و فرزندان و عم زادگانشان هم بشيوهء آنان رياست و علم را باهم جمع داشتند . يكى از اعقاب صدر الدين محمد بن غياث الدين بنام نظام الدين احمد بن ابراهيم بن سلام اللّه ، ملقب به « سلطان الحكما » و « سيد العلماء » كه نسبش به چهار واسطه بغياث الدين منصور مىرسد از جملهء مؤلفان در كلام و حكمت بوده است . او رساله‌هايى دارد كه به اثبات الواجب كبير و اثبات الواجب وسيط و اثبات الواجب صغير معروفست . در اثبات الواجب كبير ، نظام دشتكى روش ارسطو را در اثبات هستى خداوند كافى ندانسته و خود بروشى آن را ثابت نموده است . وى در اين كتاب نام گروهى از حكيمان اسلامى را از فارابى تا دوانى و نياى خود ياد مى - كند . وفاتش در سال 1015 اتفاق افتاد . نواده‌اش سيد عليخان كبير نامش را در سلافة العصر آورده و شرح حالش را مذكور داشته است . « 2 »
هامش
( 1 ) - دربارهء آن‌دو بنگريد بروضات الجنات ، ج 7 ص 180 ببعد . ( 2 ) - و نيز بنگريد بامل الآمل ، ج 2 ص 9 ، روضات الجنات ، ج 7 ، ص 197 ؛ الذريعه ج 1 ، ص 103 ؛ فهرست كتابخانهء دانشگاه تهران ، ج 3 ص 131 .