بعد اين روش را ترك كرد و بقول صاحب روضات به « تخريب قواعد دين و تثريب « 1 » جماعت مجتهدين » پرداخت و « اسّس بين اهل الحق اساس الخلاف و النفاق و اوقد فيهم نائرة الفتنة و الشّقاق الى ميعاد يوم التّلاق » « 2 » . وى اين انديشهء اخبارى خود را از آخرين استادش ميرزا محمد على بن على استرابادى صاحب كتابهاى رجال كبير و متوسط و صغير گرفته و گفته است كه طريقهء اخباريان ريشهيى قديم دارد و استادش به دو فرمان داد كه « احياء طريقهء اخباريين بكن و شبهاتى كه معارضه با آن طريق دارد ، رفع آن شبهات بكن » « 3 » و به همين نظر در كتاب « الفوائد المدنيه » شرحى دربارهء كسانى كه نخستين قدمها را در هموار كردن راه اجتهاد برداشتند با رد نظرهاى آنان ، آورده و بر بسيارى از سخنانشان خرده گرفته و آنها را مردود دانسته و روش اخباريان را بر شيوهء مجتهدان برترى داده است « 4 » .
البته ميرزا محمد امين در دعوايى كه پيش گرفت تنها نماند بلكه هم از عهد او ببعد عالمان نامبردارى بجانبدارى از انديشهء اخبارى وى برخاستند مانند شيخ عبد اللّه بن صالح سماهيجى بحرانى ( م 1135 ه ) در منية الممارسين كه پيش ازين بدان اشاره كرديم ، و ملا محسن فيض كاشانى ( م 1091 ه ) در كتابهاى مختلف خود و از آن جمله در سفينة النجات « 5 » ، و ملا محمد تقى مجلسى ( م 1070 ه ) در دو شرح مشهور خود به فارسى و به عربى بر من لا يحضره الفقيه « 6 » ، و محدث عاملى ( حسين بن شهاب -
هامش
( 1 ) - تثريب : سرزنش كردن ، نكوهيدن .
( 2 ) - روضات الجنات ، ج 1 ، ص 120 .
( 3 ) - روضات الجنات ، ج 1 ، ص 121 .
( 4 ) - بنگريد بگزارش گستردهيى كه ميرزا محمد باقر موسوى خوانسارى در روضات الجنات ، ج 1 ص 120 - 139 از او و انديشه و گفتارش داده است .
( 5 ) - وى چنان با اجتهاد مخالف بود كه بمجتهدان نسبت فسق و كفر مىداد . روضات ، 6 ، 90 .
( 6 ) - اين عالم بقول صاحب روضات ( ج 2 ص 119 ) « كان كثير الجمود على الاخبار منكرا لحجية ظواهر الكتاب شديد الانكار . . . » .