مدرسهء خنجيه ، مدرسهء دشتكيه « 1 » ، مدرسهء زينبيّه ، مدرسهء شريفيّه ، مدرسهء صالحيه ، مدرسهء مؤمنيّه ، مدرسهء محسنيّه ، مدرسهء محمّديه ، مدرسهء هاشميّه ، مدرسهء باهليّه ، مدرسهء قوام ، مدرسهء نظاميّه « 2 » .
بيشتر اين مدرسهها در دورهء قاجاريان و در زمان سلسلهء پهلوى بازسازى شد و نام بعضى از آنها بسبب همين بازسازيها چند بار تغيير يافت ، مثلا مدرسهء حكيم را كه در عهد صفويان بنا شده بود ، هم در آن دوران تعمير كردند و چون چندى بعد ميرزا آقاى حكيم شيرازى از عالمان عهد قاجارى در آن تدريس مىكرد بدين نام معروف شد . مدرسهء محبيّه از آثار ميرزا محب اللّه مستوفى بود كه آن را بسال يكهزار و اندى بنا نهاد و بعدها ميرزا على اكبر نامى آن را مرمت كرد و به همين سبب آن را مدرسهء ميرزا على اكبر هم ناميدهاند . مدرسهء نظاميه كه از آثار قديم بود يكبار بهمت ميرزا نظام الملك وزير فارس بسال 1070 تعمير شده و بنام او شهرت يافت و سپس بسال 1294 ه بفرمان حاجى معتمد الدوله فرهاد ميرزاى قاجار بدست محمود خان مرودشتى مرمت شد و گويند ملا احمد اردبيلى ( م 993 ه ) چندى در آن مدرسه تدريس مىكرد . مدرسهء خان از بناهاى اللّه وردى خان سردار معروف عهد صفوى و پسرش امام قلى خان است كه بسال 1024 ه بنا كرد و املاك بسيار بر آن وقف نمود . فرصت الدوله شيرازى اين مدرسه را چنين وصف كرد : « اين مدرسه از ديگر مدرسهها بزرگتر و باشكوهتر است . دورتابدورش سى و دو حجره است و به همين عدد است حجرات فوقانيهاش و بهرچهار سمت آن طاقى بلند و ايوانى دلپسند ساختهاند و پيشانى طاقها و حواشى رواقها را بكاشيهاى الوان زينت داده و سورههاى قرآن نوشتهاند . حوضى بزرگ هشت گوشه در وسط آنست و برفراز كرياس دالانش
هامش
( 1 ) - آن را مدرسهء منصوريه هم گويند و از ساختههاى امير صدر الدين محمد دشتكى است در سال 883 ه براى پسرش غياث الدين منصور .
( 2 ) - فارسنامهء ناصرى ص 162 - 163 و آثار عجم فرصت الدوله شيرازى ، بمبئى 1354 ه ق ، ص 494 - 498 .