الملكوتيّه موسومست ، آوردهايم . . . » « 1 » .
ستيزهجوى سختگير ديگرى كه با فيض پرخاشگريها مىكرد ملا محمد طاهر قمى ( م 1098 ه ) است كه پيش از اين نام وى را ديدهايد و باز هم خواهيد ديد .
اين مرد چنان با فيض درشتخوى بود كه او را شيخ گبر نام داده بود « 2 » ولى سرانجام بنادرستى ايرادهاى خود پى برد و با او از در آشتى درآمد . يكى ديگر از همطرازان فيض بنام شيخ على شهيدى كه نام وى را بعد ازين هم خواهيد ديد ، از مخالفان قهّار صوفيان بوده و از ملا محسن فيض بدشنامهاى بسيار زشت و شرمانگيز ياد مىكرده است « 3 » .
اين مخالفتها كه با آخرين عرفان دوستان قرن يازدهم مىشده ما را با گروهى از معاندان تصوف آشنا مىسازد كه كينه توزانى آشتىناپذير با صوفيان و عارفان بوده و در اين راه دفترها مىپرداخته و بزرگانى را از ملّا صدرا تا فيض و همعهدا - نشان را بتيغ زبان مىخستهاند ؛ و ما در دنبال اين مقال نام و آثارشان را خواهيم ديد ؛ اما اين پرخاشگريها بمنزلهء مقدمهيى بود براى كينهورزيهاى بسيار سختى كه از پايان قرن يازدهم با تصوف و عرفان آغاز شده و در قرنهاى دوازدهم و سيزدهم بسختگيريها و خشونتها كشيد .
نيرومندترين كسى كه در اين دورهء اخير با صوفيان درافتاد ، چنان كه پيش ازين به مناسبت گذشت ، ملا محمد باقر مجلسى ( م 1110 ه ) بود . در يادداشتهايى كه از او بر نسخهيى از تهذيب الاحكام شيخ الطائفهء طوسى باقىمانده است « 4 » ، چنين مىبينيم كه : « چون ديدم كه مردم بصوفيان بدعتگذار و حكيمان زنديق مىپردازند ، آن بود كه در برابر آنان اثرهاى امامان را ميانشان پراگندم » و او براستى درين راه چنان
هامش
( 1 ) - لؤلؤة البحرين ، نقل از روضات ، 6 ، 90 .
( 2 ) - روضات الجنات ، ج 4 ، ص 146 .
( 3 ) - روضات الجنات ، ج 6 ، ص 80 - 81 .
( 4 ) - نسخهء دانشگاه تهران . فهرست ، ج 3 ، ص 1241 ببعد .