نداشت « 1 » .
اما بخشى از زندگانى همين گروه اخير مقارنه داشت با پيدائى دستهيى كه افكارشان محصول واقعى آن محيط تعصبآميز بود ، يعنى گروهى از عالمان قشرى كه مبارزه با انديشهگران و فيلسوفان و صوفيان و حتى با اهل اجتهاد بوسيلهء همين گروه آغاز شد و از بدبختى در نيمهء دوم عهد صفوى غلبهء واقعى بر محيط فكرى و اجتماعى و حتى دخالت گونهيى در محيط سياسى ايران هم با همين جمع بوده است .
در زمرهء اين گروه مقدّم ، يعنى آنها كه در مقالاتشان بانديشههاى صوفيان و عارفان تمايل جسته بودند ملا محمد تقى مجلسى ( 1003 - 1070 ه ) « 2 » ، پدر ملا محمد باقر مجلسى ، كه از فقيهان عاليمقدار شيعهء اماميه است ، سخت در معرض ملامت برخى از همطرازان خود قرار گرفت و از آن ميان سختگيرتر از همه عالم محدث اخبارى معروف محمد طاهر بن محمد حسين نجفى ( م 1098 ه ) بود كه به علت اقامت در قم به محمد طاهر قمى يا محقق قمى مشهور شده است « 3 » . وى با مجلسى مذكور بر سر
هامش
( 1 ) - مؤلفان صوفيه در قرنهاى اخير نام چندين تن از عالمان مشهور شيعه را در شمار طرفداران طريقهء خود ياد كرده از هريك شواهدى دال بر اعتقاد يا تمايلشان بمتصوفه و مقالات آنان آوردهاند مانند : شهيد اول - سيد حيدر آملى - جمال الدين احمد بن فهد حلى - شيخ على بن هلال جزائرى - سيد محمد بن فلاح شوشترى مشعشعى - شهيد ثانى - محقق كركى - شيخ محمد ابن على احسائى - سيد نور اللّه شوشترى - شيخ بها الدين عاملى - ملا محمد باقر سبزوارى - ملا محمد تقى مجلسى و عدهيى ديگر ( طرائق الحقائق ، ج 1 ص 118 - 144 . )
( 2 ) - وى در شرح فارسى و عربى « من لا يحضره الفقيه » و شرح فهرست رجال آن كتاب « چندان مطالب حقيقت تصوف را ذكر فرموده كه مجال انكار براى احدى نيست . » ( طرائق - الحقائق ، ج 1 ، ص 150 ) . در طرائق بخشهاى مفصلى از سخنان ملا محمد تقى از شرح عربى و شرح فارسى من لا يحضره الفقيه نقل شده كه نشاندهندهء مجاهدتها و رياضتهاى او در راه تحصيل كمالات نفسانى بشيوهء متصوفه و نمايندهء اعتقادش بمبانى عرفان و تصوف است . ( طرائق الحقائق ج 1 ، از ص 144 ببعد ) .
( 3 ) - دربارهء او بنگريد بامل الآمل ج 2 ص 277 ؛ تذكرهء نصرآبادى ، تهران 1317 ص 374 ؛ اعيان الشيعه ج 45 ، ص 252 ؛ الذريعه ، ج 6 ص 157 ؛ روضات الجنات ج 4 ص 143 - 146 و جز آن .