كوتاه شاه اسمعيل ثانى ( 27 جمادى الاولى سال 984 تا 3 ذى الحجهء سال 985 ه ) پيش آمد . اين فرزند دلير و جنگجوى شاه تهماسب كه در خلق و خلق همانند نياى خود بود ، در چند جنگ محلى با عثمانيان دلاوريهايى داشت و با اين حال بپارهيى علل نزديك بيست سال را تحت الحفظ در دژ قهقههء قرا داغ گذراند و همين امر او را كينهجو و آمادهء انتقام و مخالفت با بسيارى از رفتارهاى پدر كرد و از آن جمله بود مخالفتى كه او پس از رسيدن بپادشاهى با سياست مذهبى شاه تهماسب آغاز نمود .
پدرش از بيست سالگى طريق زهد پيش گرفت « و قاعدهء آن حضرت آن بود كه يك روز ناخن مىگرفتى و يك روز ديگر صباح تا شام در حمام مىبودى و اكثر اشياء را نجس مىدانست و نيمخوردهء خود را به آب و آتش مىريخت و در نخوردن شراب غلوّى عظيم داشت و قرب پانصد تومان ترياق فاروق « 1 » به آب حّل كرد و جميع لذات را ترك كرده بود . . . » « 2 » و رفتارش با عالمان شيعه آن بود كه پيش ازين ديديم . شاه اسمعيل ثانى كه ازين رفتارها بيزار بود خلاف همهء آنها عمل كرد . نخست با رفتارى انتقامجويانه برادران و كسان خود را يكى پس از ديگرى بقتل رسانيد « 3 » و صوفيان را بشدت سركوب كرد « 4 » و در همان حال راه بىاعتنائى بعالمان دين سپرد و حتى مخالفت با تشيع و تقويت مذهب اهل سنت را وجههء همت قرار داد خاصه كه تربيتش در تبريز زير دست امير معين الدين سيد ابو الفتح محمد بن عبد الباقى حسينى شريفى شيرازى معروف به « ميرزا مخدوم » ( 947 - 998 ه ) نوادهء مير سيد شريف گرگانى كه از عالمان معروف حنفى مذهب است ، انجام شد و ازينروى بمذهب اهل سنت تمايل جسته بود « 5 » .
هامش
( 1 ) - ترياق فاروق يكى از چند نوع مفرح افيوندار بود .
( 2 ) - احسن التواريخ روملو ، ص 489 .
( 3 ) - بنگريد بفهرستى ازين كشتگان در احسن التواريخ ، ص 490 .
( 4 ) - ايضا همان كتاب ، ص 486 - 487 .
( 5 ) - تاريخ نظم و نثر در ايران ، سعيد نفيسى ، تهران 1344 ، ص 350 .