و بهتر است كه جويندهء چنين مقالات بكتابهاى مربوط مراجعه كند و اگر چنين كند بسيار ببازبستن « كفر و الحاد و فساد » و همانند اين گزافهكاريها به يكديگر ، در ميان آن پيشروان امت باز خواهد خورد ، حتى ميان بزرگان چون : ملا محسن فيض كاشانى و شيخ على شهيدى و محقق سبزوارى و محمد طاهر قمى و سيد محمد موسوى معروف به مير لوحى و محمد باقر مجلسى كه همگى از سران طريقت اماميهء اثنى عشريه در دوران صفوى و مقتداى خلق زمان بودهاند « 1 » .
از كارهاى ديگر اين عالمان دين و حافظان شرع مبين اقتباسهاى بىنام و نشانى از اثرهاى يكديگر است كه از باب نگهداشت ادب نام آن را « انتحال » مىگذارم و اين كار كه خود ادامهء اعمال پيشينيان بود ، هم از آغاز عهد صفوى ميان « فاضلان » زمان رواج داشت چنان كه دو تن از عالمان مشهور را بنام ابو الحسن كاشانى و ملا ميرزا جان شيرازى ذكر كردهاند كه كتابهاى كمياب غياث الدين منصور دشتكى شيرازى حكيم معروف ابتداى قرن دهم را بنام خود درآورده و آنگاه مدعى شدهاند كه از همان كتابهاى حكيم دشتكى جز نام باقى نيست ! ملا ابو الحسن كاشانى ياد شده در يكى از رسالههاى خود شش دليل بر اثبات واجب الوجود آورده و آنها را از مخترعات قريحهء مستقيم خود شمرده است و حال آنكه همهء آنها را از شرح هياكل النور مير غياث الدين منصور برداشته است « 2 » .
دربارهء محمد باقر بن محمد مؤمن سبزوارى ( م 1090 ه ) معاصر شاه عباس دوم و شيخ الاسلام عهد او نوشتهاند « 3 » كه بيشتر عبارتها و معنيهاى كتاب « ذخيرة المعاد فى شرح الارشاد » را از كتاب مدارك الاحكام سيد نور الدين على بن حسن موسوى
هامش
( 1 ) - دربارهء همهء اينها بنگريد به : فهرست دانشگاه تهران ج 3 ص 1497 - 1505 و 1880 ؛ احسن التواريخ روملو ص 255 ؛ روضات الجنات ج 1 ص 25 ببعد و ج 2 ص 68 - 78 و ج 4 ص 144 و ج 6 ص 144 و 80 - 81 .
( 2 ) - روضات الجنات ، ج 7 ، ص 179 - 180 .
( 3 ) - ايضا همان كتاب ، ج 2 ، ص 69 .