خوى و كردار عالمان شرع
اين نشر خرافات و اوهام شايد بدون بدانديشى و قصد سوء انجام مىگرفت زيرا تعليماتى كه اين قوم مىديدند آنان را بتوقف در گفتار پيشينيان و قبول وادار مىكرد .
اين تعبد و پذيرفتارى بىانديشه خوييست كه ميان مسلمانان از ديرگاه پديد آمده و گسترش يافته بود ، يعنى از دورهء شكست معتزليان و چيرگى اشعريان بر انديشهء مسلمانان و نتيجهء آن تعبد و تقليد و عدم توسل بعقل در حل دشواريهاى دينى و اكتفا بخبر و حديث و بهقول سلف صالح ، و اعتقاد بجبر و تجسم و جز آنهاست كه از اوايل قرن
هامش
در اداى شهادت بدرستى ايمان مرده . مراد اين بود كه وقتى در « شب اول قبر » نكير براى گرفتن اقرار بنزد مرده مىآيد آن بيچاره دليل كافى براى دفاع از خود داشته باشد . اين « عالم » روزى كه در مسجد جامع اصفهان سرگرم وعظ بود ، فرمان داد تا كفن او را آوردند و چهل تن از مؤمنان حاضر در آن مجلس شهادت خود را در اثبات ايمان شيخ الاسلام بر آن نقش كردند . ( روضات الجنات ، ج 2 ، ص 89 - 90 ) . - از جملهء كارهاى ديگر او يكى شكستن بتى است كه هندوان مقيم اصفهان ، نهانى و دور از نظر اغيار مىپرستيدند . چون ملا محمد باقر ازين كار آگهى يافت شكستن بت را وجههء همت ساخت . هندوان پذيرفتند تا نقدينهيى گزاف بپردازند و بت را ناشكسته و سالم از ايران بيرون برند ليكن وى تن بدين گذشت درنداد . بت را شكست و يكى از ملازمانش ريسمانى بر گردن آن انداخت و در كوچه و بازار اصفهان بر زمين كشيد . ( ايضا روضات الجنات ، ج 2 ص 79 ) . - از اصلاحات بزرگ او در عهد شاه سليمان يكى آن بود كه فرمان داد تا مردم در اقامت نماز جمعه و تشكيل مجلسهاى عبادات و عزا و شبهاى احياء شركت كنند ، و چنان شده بود كه در روزهاى معروف شيعه و شبهاى احياء هزاران تن مردم در اين گونه مجلسها گرد مىآمد - ند ، و در همان مواقع كه كشورشان آمادهء سقوط و درافتادن در معرض قتل و غارت و شورش و طغيان مىشد ، غافل از همهء فتنههاى روزگار وقت را بشبزندهداريها و گريه و زاريها مىگذراندند ( ايضا روضات الجنات ج 2 ، ص 86 ) . ولى همين عالم بزرگ كه براى توشهء راه آخرت از شاهدان ايمان خود نوشته مىگرفت بتصريح شاگرد و همكارش سيد نعمة اللّه جزايرى ، در زندگى داخلى با تجمل و شكوه و آراستگى بزينتهايى كه در آن روزگار ميسر بود ، بسر مىبرد چنان كه حتى شلوارهاى زنان خدمتكار و كنيزكان او از قماشهاى گرانبهاى كشميرى بود . ( ايضا روضات الجنات ، ج 2 ، ص 90 ) .