رابطه داشت از دم تيغ گذشت و پيشانى ديگران را كه در اين فتنه دست نداشته اما متهم برفض بودند داغ كردند تا از آن پس شناخته شوند . در اين واقعه چهل هزار تن از شيعيان بقتل رسيدند و همه مورّخانى كه دربارهء اين كشتار « مغولانه » سخن گفتهاند آن را بسيار سخت و وحشيانه دانستهاند . فن هامر در تاريخ عثمانى نوشته است كه « قتل عام مزبور يكى از دهشتناكترين اعماليست كه بنام مذهب صورت گرفته است حتى نسبت به سبعيّتهايى كه در هيئت تفتيش مذهبى در اسپانيا و كشتار سن بارتولومى ظهور يافت » « 1 » .
آزار شيعيان بوسيلهء دولت عثمانى و كار گزارانش ، از آن پس هيچگاه انقطاع نپذيرفت و تا پايان عهد صفوى امتداد داشت . ميدانيم كه سلطان مراد چهارم عثمانى ( 1032 - 1049 ه ) بسال 1048 در دوران شاه صفى بغداد را محاصره و فتح كرد و شاه صفى كه قدرت بازگرفتن آن شهر را در خود نمىديد ضمن تقاضاى صلح بغداد را بدولت عثمانى واگذاشت . در اين اوان نوح افندى مفتى روم فتوايى متضمن سختترين تصميمات اهل سنت عليه شيعه داد و در آن جنگ با شيعيان و كشتار آنان و برده ساختن زنان و فرزندانشان را واجب اعلام نمود و در همين فتوى شيعه را كافر و فاجر دانسته و گفته است كه آنان انواع كفر و طغيان و عناد و فسق و زندقه و الحاد را در خود جمع كردهاند و هركس كه دربارهء كفر و الحاد و وجوب جنگ با آنان و جواز كشتن آن قوم ترديد كند مانند خود آنان كافر است . نوح افندى دليل
هامش
( 1 ) -Von Hammer , Gesch . d . Osmanisch . Reichنقل از ترجمهء تاريخ ادبيات برون ، ج 4 ، تهران 1316 ، ص 58 .
دربارهء قتل عام مذكور ، گذشته از اشارهء برون در تاريخ ادبيات خود ( ترجمهء مذكور ) بنگريد به : تاريخ مفصل ايران ، از مرحوم عباس اقبال آشتيانى ص 666 ؛ و قسمت تاريخ فرهنگى و سياسى ايران بقلم لارنس لاكهارت ، مندرج در كتاب ايرانشهر ، ج 1 تهران 1342 ص : 436 ؛ و تاريخ سياسى و اجتماعى ايران از مرگ تيمور تا مرگ شاه عباس ، تهران 1354 ص 160 - 161 .