دو سه عرب كون برهنه مرد فاضلى همچون من كشته شود ! » « 1 » .
ازينگونه فاضلان كه بجرم نافرمانى در لعن خليفگان سهگانه كشته شدند ، قاضى مير حسين ميبدى ( م 909 ه ) صاحب حاشيهء شمسيه و شرح حكمة العين و شرح هدايه در حكمت و حاشيهء طوالع در كلام و جز آنهاست « 2 » . شرح هدايهء اين فاضل جليل هنوز هم از كتابهاى معتبر درسى در حكمت پورسيناست . ديگر ازينگونه فاضلان امير غياث الدين محمد اصفهانى است كه « كثرت مكنت و ثروت آن جناب نه آن مرتبه داشت كه بدستيارى قلم و بنان شرح آن توان داد » « 3 » و او معلوم نيست بچه سبب و گويا براى مال و مكنت و نفوذ فراوانى كه داشت بغضب خاقان اسكندر - شان گرفتار شده راه ديار نيستى پيمود « 4 » .
گروهى ديگر از دانشمندان سنى كه فرصت گريز داشتند به خاك عثمانى يا بهند رفتند و يا بفرارود پناه بردند و از آن جملهاند مصلح الدين شافعى لارى از دانشمندان بزرگ قرن دهم ، شاگرد ملا جلال الدين دوانى كه بروم رفت و همانجا بسال 979 ه درگذشت « 5 » ؛ و ملا عبد العلى بيرجندى دانشمند بسيار معروف كه نامش را در شمار عالمان خواهيم ديد ؛ و خواجه مولاناى اصفهانى ( م 920 ه ) كه از آذربايجان بهرات و از آنجا به بخارا گريخت و همانجا بود تا درگذشت « 6 » ؛ و امير عبد الو - هاب شيخ الاسلام تبريز در عهد بايندريان كه نخست بهرات و سپس بروم رفت و همانجا ماند « 7 » ؛ و فضل اللّه بن روزبهان خنجى كه بفرارود رفت و همانجا بود تا بعد از سال
هامش
( 1 ) - بنگريد به روضات الجنات ، ج 7 ص 195 .
( 2 ) - احسن التواريخ ص 82 .
( 3 ) - حبيب السير ، 4 ، ص 607 .
( 4 ) - حبيب السير ، 4 ، ص 607 .
( 5 ) - تاريخ نظم و نثر در ايران ، سعيد نفيسى ، ص 355 - 356 .
( 6 ) - حبيب السير ، 4 ، ص 607 و نيز همين جلد ص 73 .
( 7 ) - ايضا همان جلد ص 609 .