الهى در آنان و شايستگيشان براى رياست بر امت محمدى ، نيرو گرفتن اعتقاد بتشيع و عناد نسبت باهل سنت و خلفاى آنان كه غاصبان حق شمرده مىشدند ، وقتى با رياستجويى مشايخ صفويه جمع شد انديشه قيام و آرزوى تشكيل حكومت را در اخلاف شيخ صفى الدين رسوخ داد .
وقتى دور پيشوايى صوفيان صفوى بشيخ جنيد رسيد « 1 » ، نخستين بار و بىآنكه سابقهيى در كار باشد براى خود عنوان « سلطان » اختيار كرد و به زودى با جهانشاه قراقويونلو در افتاد و با حسن بيگ بايندرى از در دوستى درآمده خواهر او را بزنى گرفت و « نيت جهانبانى و كشورستانى بخاطر خطير گذرانيد » « 2 » و در گيرودار همين كشورستانيها بود كه در سال 860 ه در نبرد با امير خليل اللّه شروانشاه كشته شد « 3 » .
پسرش حيدر با حفظ عنوان « سلطان » همان سنت پدر را ادامه داد و گذشته ازين در ايجاد نوعى از انضباط نظامى در پيروان خويش و استوار ساختن روحيهء سلحشورى و جنگآورى در آنان كوشش بسيار كرد و هم اوست كه كلاه يا تاجى دوازده ترك « 4 » از سقرلات « 5 » سرخ برسم شعار و نشانهء درويشان صفوى براى خود و پيروانش ترتيب داد « 6 » و ازين راه همهء تركمانان تابع طريقهء خود را كه از طايفههاى مختلف بودند ،
هامش
( 1 ) - سلطان جنيد جانشين شيخ شاه ابراهيم و او جانشين خواجه على و او جانشين صدر الدين موسى و او جانشين شيخ صفى الدين اردبيلى بود .
( 2 ) - حبيب السير ، تهران خيام ، ج 4 ، ص 425 .
( 3 ) - حبيب السير ، 4 ، ص 426 .
( 4 ) - دوازده ترك نشانهء دوازده امام بود و بتنهايى مىتوانست دليل قاطعى بر انحراف صفويان از مقاصد عاليهء تصوف بجانب اعتقادات مطلق مذهبى باشد . اما بواقع در كلاه فقر بجز سه ترك نيست :
« ترك دنيا ترك عقبى ترك ترك » !
( 5 ) - سقرلات يا سقرلاط « نوعى از جامهء پشمين كه از فرنگ آورند و رنگ آن سرخ پررنگ است » فرنودسار ، ج 3 ، ص 1908 .
( 6 ) - حبيب السير ، 4 ، ص 426 - 427 .