يافته و در مجلسهاى عزادارى محل استفاده شده است .
تعزيهخوانى يعنى نمايش منظوم واقعهء كربلا كه همانند تآترهاى قديم يونانى و رومى در هواى آزاد انجام مىشد ، از همين دوره رواج يافت و در عهد قاجارى بكمال رسيد ، و بموقع دربارهء آن سخن خواهم گفت .
تشكيل مجلسهاى مذهبى ديگرى از دوران صفوى در ايران معمول شد كه شيعيان در آن حضور مىيافته و بهمراه يكى از « اهل عمائم » دعا مىخوانده و از كتابهاى متعددى كه در تمام آن دوره در بيان « ادعيه و اذكار » فراهم مىآمده در اينجاها استفاده مىكردهاند . اين مجلسها در « ليالى متبّركه » بويژه در شبهاى « احياء » در ماه رمضان تشكيل مىشد . كسى كه در اشاعهء اين رسم در عهد صفوى كوشيده محقق ثانى على بن حسين عبد العالى كركى « 1 » ( م 940 ه ) معاصر شاه تهماسب است .
وى همانست كه عالمان سنى او را مخترع مذهب شيعه لقب دادند « 2 » زيرا بسيارى از سنتها را بدعوى آنكه نايب امام است ، گذارد و از آن جمله در « اقامت جمعات و جماعات » سعى بسيار به كار برد « 3 » و شيوهيى كه او در اين راه داشت تا پايان عهد صفوى جارى بود و آخرين كسى از عالمان دين آن دوره كه در اين باب بسيار مىكوشيد ملا محمد باقر مجلسى « 4 » ( م 1110 ه ) معاصر شاه سليمان و شاه سلطان حسين بود . وى توانست در « ايام شريفه » و « ليالى الاحياء » هزاران تن از خلق را در « مواضع عبادات » و « احياء » گردآورد و به خواندن دعا و ذكر و ورد بگمارد « 5 » .
مفاسد زمان
در برابر بسيارى از جنبههاى افتخارآميز تاريخ ما كه عهد صفوى بدانها آراسته است فسادهايى هم دامنگير اهل
هامش
( 1 ) - دربارهء او بنگريد بروضات الجنات ، ج 4 ، ص 360 ببعد . عادة نام اين عالم را « على بن عبد العال » مىنويسند .
( 2 ) - ايضا روضات ج 4 ص 362 .
( 3 ) - ايضا همان جلد ص 369 .
( 4 ) - دربارهء او بنگريد بروضات الجنات ، ج 2 ص 78 ببعد .
( 5 ) - ايضا ج 2 ص 86 .